وب 2 موجی زودگذر یا آینده وب؟

در یکی دو سال اخیر کسب و کارهای مختلف، مراجع دانشگاهی و متخصصان فنی به بحثهای بسیاری درباره "وب 2" پرداخته اند. اخبار، نوشته ها، نقدهای مرتبط با "وب 2" آنقدر بالا بود و هست که باید اذعان کرد که "وب 2" اینترنت را تکان داد. سایتهایی بسیاری برای گسترش مفهوم آن راه اندازی شده است، کنفرانسهایی برای آن برگزار شد و حتی نخستین مجله با موضوع تخصصی "وب 2" پا به عرصه وجود گذاشت.

از دیگر سو گوگل و مایکروسافت عنوانهای خبری را پشت سر هم می قاپند. یاهو با خرید سایتها و تکنولوژیهای جدید خیز بلندی برداشته است تا بازیگز اصلی "وب 2" باشد. یاهو با خرید del.icio.us، Flickr و راه اندازی My Web 2.0، گوگل با Google Maps و MSN با ارایه ESS که مبتنی بر RSS است (RSS دو طرفه) همه و همه به "وب 2" کمک کرده اند. ضمن آنکه همه آنها به Secioal Search توجه ویژه ای نشان داده اند.

مخالفان "وب 2" آنرا تنها موجی گذرا می دانند که به جان اینترنت افتاده است. اما آنچه که روشن است "وب 2" و هر چه مرتبط با آن است هواداران بسیاری دارد. نکته جالب آنجاست که هر کس آنرا به گونه ای تعریف می کند و برداشت متفاوتی از آن ارایه می دهد.

"وب 2" را می توان چتری دانست بر تکنولوژیهای جدید. تکنولوژیهای جدیدی که به کاربر تجربه حضور بهتر در وب فراتر از تواناییهای HTML کلاسیک (وب 1) ارزانی می دارد.

می توان آنرا یک سری از فعالیتها دانست که به کاربران کمک می کند تا سایتهایی طراحی کنند که به راحتی به اجتماعات آنلاین، خدمات و ابزار وب ارتباط برقرار می کنند. عموما این فعالیتها به کمک راه حلهای کد باز پیاده سازی می شوند.

"وب 2" تمرکز از تولید کننده اطلاعات را به کاربر اطلاعات منتقل می کند و این کار را با جذاب کردن اطلاعات انجام می دهد. قدرت "وب 1" در ناوبری آن بود و کاربر به مرور وب می پرداخت تا اطلاعات خود را بیابد. اما "وب 2" می گوید همان اطلاعات ویژگیهایی دارد و همین ویژگیها یکدیگر را دنبال می کنند و به هم ارتباط می یابند.

"وب 2" کاری می کند که اطلاعات به دنبال ما حرکت کند تا هر وقت مورد نیاز بود از آن استفاده کنیم و این در صورتی امکان پذیر است که به اطلاعات امکان استفاده از آن در سایر ابزار و رسانه ها داده شود.

یکی از ویژگیهای برجسته "وب 2" این است که اطلاعات را برای ما جذاب می کند. اطلاعات به سوی ما می آید و ما در حین رفتن از مکانی به مکان دیگر تعیین می کنیم که کدام اطلاعات و چگونه به سوی ما بیایند.

نکته کلیدی در "وب 2" مشارکت کاربر و اعتماد به وی است. سرویسهایی که در "وب 2" ارایه می شود قابلیت استفاده مجدد از آنرا در سایر ابزار و رسانه ها فراهم می آورد. دسترسی به آنها آسانتر می شود و ابزار قابلیت اطمینان بیشتری می یابند.

"وب 2" سایتهایی نیستند که اطلاعات تولیدی کاربران در آنها بالاست. نظیر آمازون و ای بی، زیرا آنها از همان ابتدا با این ایده طراحی شده اند. "وب 2" همچنین ایجاد ارتباط و سازگاری بین سایتها و ابزار نیست. شمارشگران سایت سالهاست که فعالیت می نمایند و کدهای ساده جاوا اسکریپت پیامهایی را بین سایتها و ابزار آنها فراهم می کنند. اینها موارد تازه نیستند، هیجانی هم ندارند و البته "وب 2" هم نیستند.

AJAX هم "وب 2" نیست. هر چند که ابزار قدرتمندی برای طراحی ابزار "وب 2" است. RSS، Social Networking ، Tagging و XHTML/CSS هسته اصلی "وب 2" هستند. اگر قرار باشد به هر چیز تازه و بامزه ای "وب 2" اتلاق گردد آنگاه "وب 2" بی معنی خواهد شد.

وب 2 همینجاست. کافیست سری به سایتهایی نظیر Flickr، del.icio.us، Kiko و meebo بزنید.

"وب 2" بر قابلیت ترکیب مجدد و سازگارسازی بدون مذاکره و حتی اجازه استوار است. "وب 2" یعنی گرفتن اطلاعات و داده های یک سایت به کمک RSS یا Open API، ترکیب آن با داده هایی از همان نوع اما دریافت شده از منابع دیگر و تولید چیزی جدید.

"وب 2" را یک رویکرد نو می دانند نه یک تکنولوژی تازه. خمیرمایه "وب 2" مشارکت با دیگران برای انجام دادن چیزهایی است که به تنهایی امکان انجام دادن آنها را نداریم.

کی از "وب 1" به "وب 2" مهاجرت می شود؟

وب 2 هنوز محقق نشده است بنابراین هنوز مهاجرتی در کار نیست. اما تلاشهای بسیاری در حال انجام است. به هر حال هر چه هست، اتفاقی نیست که به یکباره انجام شود و شاید سالها طول بکشد تا اکثر سایتها خود را با تکنولوژیهای "وب 2" منطبق کنند. فراموش نکنید هنوز هم هستند افرادی که با ویندوز 3.1 کار می کنند. بنابراین تا آنزمان که سایتهای وب به طور کامل پوست اندازی کنند و با تکنولوژیهای "وب 2" طراحی شوند، راه بسیاری مانده است.

سایتهایی که اکنون بر مفهوم "وب 2" کار می کنند عموما در حالت بتا هستند. گروهی "وب 2" را به جدی یا به شوخی دنیای "بتا" می خوانند. جالب است بدانید سایتهایی هم هستند که در حالت آلفا در اختیار عموم قرار داده شده اند.

چه تاثیری بر کاربران، تولیدکننگان محتوا، طراحان دارد؟

افراد بسیاری با شنیدن نام HTML گیج می شوند و هنوز در آرزوی داشتن یک سایت ساده هستند. اما اکنون زمانه تغییرات است. وب توسط متخصصان فنی و برنامه نویسان شروع شد و به همین خاطر برای آنان بود. اکنون وب برای مردم عادی است.
اکنون سیستمهای مدیریت محتوا به کاربران عادی کامپیوتر اجازه می دهند تا سایتهای حرفه ای داشته باشند. دلیل اقبال به وبلاگها نیز همین بود که افراد بدون نیاز به دانش فنی می توانستند به راحتی مطالب خود را منتشر کنند.

تولیدکنندگان محتوا و طراحان وب باید محتوا و ابزار را به گونه ای توسعه دهند که در سایر ابزار و رسانه ها قابل استفاده باشد. در حقیقت استفاده چندین باره از اطلاعات از مشخصه های اصلی "وب 2" است. خروجی یک سایت باید پس از استفاده در سایتهای دیگر و بازگشت به سایت مادر همچنان قابل استفاده باشد.

برای آنکه اهمیت و اقبال به "وب 2" بهتر بیان شود به مقایسه دو سایت از "وب 1" و "وب 2" می پردزیم.
وب شاتس در سال 1999 راه اندازی شد و توانست به عنوان یک سرویس دهنده عکس به محبوبیت فوق العاده دست یابد. اما فلیکر در سال 2004 راه اندازی شد و توانست در کمتر از 2 سال وب شاتس را به پایین بکشد.


جالب است بدانید که وب شاتس 15 میلیون کاربر دارد و فلیکر تنها 1.5 میلیون. فلیکر کلمه ای است که به سختی نوشته می شود و تلفظ آنهم ساده نیست! اما چگونه است که فلیکر تاز از راه رسیده، وب شاتس محبوب و پر طرفدار را به پایین می کشد؟

هر چند به طور دقیق نمی توان دلایل موفقیت آنرا بیان کرد اما می توان به ویژگیهایی از آن اشاره کرد که به خوبی حکایت از برتری "وب 2" دارد:
  • سیستمی است ساده که به راحتی فهمیده می شود.
  • دارای ظاهری است واضح که بر کارایی تمرکز دارد.
  • قابلیتهایی دارد که به درد اجتماعات آنلاین می خورد نظیر تگینگ،گروهها، کامنت گذاری، ارزیابی و...
  • RSS Feeds
  • Open API
در هر صورت رویدادهای تازه ای در حال وقوع است و "وب" تکان خورده است. ذائقه کاربران تغییر کرده است و وب را با مزه ای دیگر می خواهند. چه این رویدادهای در حال وقوع را "وب 2" بنامیم و چه با نام دیگر بخوانیم، به هر حال خواهند آمد و با خود تغییرات بسیار خواهند آورد. نیک می دانیم که وب دنیای تغییرات است پس چه خوب است اگر مفاهیم نوین مطرح شده را جدی تر دنبال کنبم.
وب 2 دنیایی بافته از مشارکت‌


اشاره :
پدیده‌هایی هستند که چنان نرم و آهسته وارد کار، حرفه، فعالیت و نهایتاً زندگی آدمیان می‌شوند که کسی متوجه ورودشان نمی‌شود و حتی بیش از این، چنان تغییرات بطئی و بنیادینی را سبب می‌شوند که همه اندک‌اندک فراموش می‌کنند که پیش از این، روال‌‌ها به‌گونه دیگری بوده است و درها بر پاشنه‌های دیگری می‌چرخیده‌اند. مفهوم "وب 2" را نیز می‌توان از همین قبیل امور به شمار آورد. آنچه‌که همه ما، فرقی نمی‌کند در کجای دنیا و چگونه، اینترنت را با آن آغاز کردیم، دیر زمانی است، دیر زمان به مقیاس اینترنتی، که متحول شده و در یک دگردیسی تدریجی به چیز دیگری بدل شده است. آن "چیز" نخستین را "وب 1" نام نهاده‌اند و به این واپسین، عنوان "وب 2" داده‌اند.


همگی، بدون آن‌که چندان متوجه این موضوع باشیم، از گیرندگی به دهندگی رسیده‌ایم. به خاطرمان نمی‌آید که کی یا چگونه چنین شد. اما در ورای ذهنمان این نکته نهفته است که زمانی احساس کردیم که بدون داشتن وب سایت یا بدون نوشتن در یک وبلا‌گ شخصی یا گروهی، روزگارمان سخت می‌گذرد. دقیقاً نمی‌دانیم که از کی تصمیم گرفتیم به جای دیکشنری آنلا‌ین، عناوین را در ویکی‌پدیا جستجو کنیم و گاهی چاشنی این جستجو، وسوسه و میلی به افزودن یا تغییر دادن یکی از مدخل‌های آن بوده است.


به خاطر داریم که به محض رسیدن اینترنت پرسرعت به کامپیوترهایمان، وسوسه عضویت در یکی از شبکه‌های تبادل فایل P2P (نظیر مورفیوس یا نپستر) هم به سراغمان آمد. اما نمی‌دانیم که با این کار، عملا‌ً از یکی از ثمرات مهم وب2 بهره می‌بریم. شاید آن‌چنان دقیق به خاطر نداشته باشیم که از چه زمانی، اما می‌دانیم که اکنون، وقتی عکس‌هایمان را از دوربین دیجیتالی به پی‌سی منتقل می‌کنیم، آن‌هایی که دوست‌داریم در تماشایشان با دیگران شریک شویم را روی یکی از سایت‌های به اشتراک‌گذاری عکس می‌گذاریم و حتی بعضی از ما که ذوق بیشتری دارند، فتوبلا‌گی هم برای خود راه انداخته‌اند.

یادمان هست که زمانی که موج وبلا‌گ‌نویسی به راه افتاد. یعنی همان زمانی که همگی به یکی از موج‌های بلند وب2 خیره‌شده بودیم، تولد هر وبلا‌گ اتفاقی مهم بود. اما اکنون که به تخمین در هر ثانیه یک وبلا‌گ متولد می‌شود، آمدن آن‌ها دیگر کسی را هیجان‌زده نمی‌کند. چون آن موج بلند کار خودش را کرده است و آن‌هایی را که می‌باید، به ساحل رسانده و اکنون در انتظار به ساحل رسیدن دیگران است.

حتی دیگر جستجو در گوگل، به کاری روزمره تبدیل شده‌است. وب سایت داشتن سازمان‌ها، تشکل‌ها، نشریات و بقیه موضوعی لا‌زم و نه‌چندان مهم تلقی می‌شود و سفارش یا خرید اینترنتی با همه مشکلا‌تش، کسی را ذوق‌زده نمی‌کند.

همه این‌ها یعنی این‌‌که وب2 آمده است و ما متوجه آمدنش نشده‌ایم. نه این‌که من ایرانی چون چند سالی با فناوری روز دنیا فاصله دارم، آمدنش را احساس نکرده‌ام؛ نه! انبوهی و بسیاری از کاربران اینترنت در کل دنیا هم هنوز نمی‌دانند که در اتمسفر وب2 نفس می‌کشند و رفتارشان مطابق با الگوهای وب2 است.

حتی همین مفهوم هم بیش از یکی دو سال از عمرش نمی‌گذرد و شاید در برخی محافل، هنوز درباره تعریف آن اختلا‌ف‌نظر وجود دارد.

این مقدمه را گفتم تا به مقاله‌ای اشاره کنم. در شماره چهاردهم ماهنامه شبکه (آبان‌ماه 1380) مقاله کوتاه ولی مهمی را از فصلنامه Sun Journal تحت عنوان "شش چهره از وب" درج نمودیم. در آن مقاله که به قلم هلموت برادا، مدیر فناوری شرکت سان‌مایکروسیستمز نگاشته شده بود، برای وب شش چهره ترسیم شده بود. در آنجا آمده بود که چهره‌های گوناگون وب را نخستین‌بار Bill Joy در شرکت سان مطرح کرده است و در ادامه این چهره‌ها را این چنین تقسیم‌بندی نموده بود:

- وب سنتی یا وب نزدیک: همان وبی که می‌شناسیم و با آن به طور روزمره سروکار داریم. به‌طور معمول نیز برای کار با این وب نیازی به نصب نرم‌افزارهای اضافی نیست.

- وب سرگرم‌کننده یا وب راه‌دور: با این وب می‌توان به محتوای دیداری و شنیداری دسترسی داشت که به زودی آن‌ها روی ساعت‌های مچی، PDA ها و تلفن‌های همراه نیز خواهند آمد.

- وب فراگیر یا وب ابزاری: در این وب ماشین‌ها با زبان مشترک جاوا با یکدیگر صحبت می‌کنند و کلیه ادوات در یک محیط ارتباطی با یکدیگر تعامل می‌نمایند. هوشمندی زیادی در ادوات متصل به این وب دیده می‌شود و اغلب دستگاه‌ها خود تنظیم هستند.

- وب برای تجارت الکترونیکی: وبی که دارای ترافیک داده‌ای زیادی است و مبادلا‌ت مالی و سفارش‌ها را انجام می‌دهد.

- وب پیرامونی: ارتباط‌دهنده شما با ایمیل و وب‌سایت‌هایی که با آن‌ها به طور روزمره کار دارید.

- وب صوتی: این وب توانایی آمیختن و یکپارچه شدن با سرویس‌های درخواستی را دارد.

صرف‌نظر از تحلیل دقیقی که در این مقاله درباره کاربردهای وب صورت گرفته، نکته ظریف، نتیجه‌گیری انتهایی مطلب است؛ مطلبی که در سال 2001 منتشر شده است، در زمانی که هنوز نه بحثی از وب2 بوده و نه شرکت‌های بزرگ به تغییر تدریجی فعالیت‌هایشان پی برده بودند. در این مقاله شرکت سان توصیه کرده بود که: چهره‌های ششگانه وب در واقع بذر ایجاد تفکری جدید در استفاده از فناوری و خدمات هستند. همه این وب‌ها مبتنی بر "سرویس" هستند نه "فناوری". یعنی فناوری بدون در نظر گرفتن خدمات و سرویس روی آن، ارزش چندانی ندارد.

در جای دیگری هم تأکید شده بود که حجم انبوهی از کامپیوترهای سرویس‌دهنده، محیط‌های شبکه‌ای یا ادوات ارتباطی صوتی با کیفیت بالا‌، تنها وقتی با ارزش هستند که مردم آن‌ها را مفید، قابل استفاده و ساده بیابند.


شرکت‌ها باید این موضوع را درک‌کنند که امروزه باید برمبنای نیازها و خواسته‌های مشتریان حرکت نمود. شرکتی که بدون نوآوری صرفاً به ارائه راه‌حل‌های فنی بسیارعالی می‌پردازد، نباید به جذب مشتریان امیدی داشته باشد.
این توصیه ارزشمند که امروزه به یکی از بدیهیات تبدیل شده‌است، یکی از پایه‌های اساسی وب2 را تشکیل‌می‌دهد. "خدمت‌رسانی" یکی از کلیدهای طلا‌یی موفقیت است که شرکتی مانند گوگل آن را خیلی زود پیدا کرد و به همین سبب به یکی از نمادهای وب 2 بدل شده است.

گوگل از ابتدا به عنوان یک سرویس جستجو عرضه شد. هیچ‌گاه به تنهایی فروخته نشد و بابت ارائه خدمات پایه‌ای وجهی دریافت نکرد، هیچ کاربری را ملزم به داشتن محیط یا سکوی خاصی ننمود و حتی وارد دعوای سورس‌باز و بسته هم نشد. گوگل چیزی جز سرویس نیست. اما سرویس‌دهی گوگل براساس چیزهایی است که همان کاربران سرویس گوگل ایجاد کرده‌اند. یعنی جستجو زمانی ثمربخش است که چیزی برای جستجو وجود داشته‌باشد. درواقع گوگل بر پایگاهی از داده‌ها تکیه کرده است که داده‌های آن متعلق به خودش نیست، بلکه فقط آن‌ها را دسته‌بندی و علا‌مت‌گذاری می‌کند.

از اینجا می‌خواهم به سخن آغازین بازگردم. وب 2، همه ما را، بدون آن‌که بدانیم یا حتی بخواهیم، از گیرندگی به دهندگی رسانده است. هر چه وب غنی‌تر باشد، نتایج جستجو در آن هم غنی‌تر خواهد بود. پس داده‌های بیشتری بیاورید تا فرآورده‌های بیشتری بگیرید.

توصیه می‌کنم توضیحات بیشتر درباره وب 2 و مفهوم آن را در مقالا‌ت "وب2 چیست؟" "شوق یک جهان نو" و "هفت مشخصه مهم وب2" در شماره 63 ماهنامه شبکه مطالعه کنید. به گمانم شما هم با من همداستان خواهید شد که هم‌افزایی و استفاده از خرد جمعی، روح وب2 را شکل داده است.


سرمایه گذاری در وب 2
این روزها بسیاری از شرکت‌های خصوصی و سازمان‌های دولتی ازWeb 2.0 صحبت می‌کنند، اما بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد که در کنار حمایت‌های ظاهری، کمتر در این بخش سرمایه‌گذاری شده و به ابزارهای آن پرداخته شده است. بر اساس بررسی جهانی موسسهMcKinsey که نتایج آن در تاریخ 22 مارس سال جاری طی یک گزارش منتشر شد، شرکت‌ها به‌جای استفاده از نسل جدید اینترنت سعی می‌کنند خود را به فناوری‌های نوین و ابزارهای اتوماسیون وابسته کنند تا بهره‌وری شبکه‌ خود را نسبت به گذشته افزایش دهند. این گزارش با عنوان "شرکت‌های بزرگ چگونه از Web 2.0 استفاده می‌کنند" به چاپ رسیده است.

طی ژانویه سال جاری میلادی بیش از دو هزار و 800 مدیرعامل شرکت‌های بزرگ جهان در بررسی‌های McKinsey شرکت کردند. از این میزان 44 درصد مدیران درجه سه قصد راه‌اندازی Web 2.0 را در سازمان خود داشته‌اند و در این میان 9 نفر آن‌ها این ابزار را در مرکز خود راه‌اندازی کرده‌اند. این مطالعه همچنین وضعیت Web 2.0 در پنج سال گذشته را نمایان کرد.

بیشترین سرمایه‌گذاری‌‌ها در نسل جدید اینترنت به سرویس‌های اینترنتی نظیر نرم‌افزارها و خدمات آنلاین ارتباطی اختصاص یافته است. طبق آمارهای منتشر شده، حدود 80 درصد سرمایه‌گذاری‌های انجام شده در این بخش به خدمات اینترنتی و ارتباطی مربوط می‌شود. این سرویس‌ ممکن است در برخی مراکز به‌وفور مورد استفاده قرار گیرد. برای مثال، فروشندگان و عرضه‌کنندگان خدمات ارتباط از طریق اینترنت با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند تا بتوانند علاوه بر به‌روز کردن اطلاعات خود، خدمات بیشتر و بهتری را در اختیار داشته باشند. باید توجه داشت، اگر چه بخش زیادی از کاربران هنوز به‌درستی نمی‌دانند Web 2.0 چیست و چه مزیت‌هایی می‌تواند داشته باشد، تمایل برای راه‌اندازی این سیستم چشمگیر است. در مطالعات انجام شده بیش از 48 درصد مدیران شرکت‌ها اعلام کرده‌اند قصد استفاده از Web 2.0 را دارند تا بتوانند خدمات بیشتری را در زمینه به‌اشتراک‌گذاری فایل‌های نوشتاری، صوتی و تصویری به مشتریان خود ارایه دهند. در کنار افراد 47 درصد مدیران هم اعلام کرده‌اند که قصد سرمایه‌گذاری روی نسل جدید اینترنت را دارند.

کنترل همه‌جانبه

با وجود اینکه هنوز ابهامات فراوانی در مورد Web 2.0 و ابزارهای وابسته به آن وجود دارد، بیشتر شرکت‌های کامپیوتری قصد سرمایه‌گذاری در این حوزه را دارند تا دسترسی آن‌ها به نسل جدید اینترنت بیشتر شود. طبق آمارهای رسمی منتشر شده، 37 درصد مدیران عامل هم‌اکنون از سایت‌های اینترنتی عمومی و اجتماعی استفاده می‌کنند و یا قصد استفاده از آن را دارند که از مشهورترین این سایت‌ها می‌توان به MySpace و Facebook اشاره کرد. RSS از دیگر ابزارهای اینترنتی است که این روزها کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد و بیشتر شاهد حضور آن در سایت‌های خبری هستیم. این ابزار که در Web 2.0 تاکید فراوان شده، برای انتشار آسان‌تر اخبار و اطلاعات مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این مطالعات مشخص شده، 35 درصد مدیران قصد دارند از RSS و پادسکت استفاده کنند. و سرانجام wiki با نسخه‌های مختلف که به کاربران امکان می‌دهد در هر زمینه‌ای که می‌خواهند اطلاعات کسب کنند. بر اساس آمارهای به‌دست آمده، 33 درصد کل مدیرانی که در این بررسی‌ها شرکت کرده بودند قصد استفاده از ابزارهای آنلاین wiki را دارند. در این میان 32 درصد مدیران قصد سرمایه‌گذاری در بخش وبلاگ‌ها را دارند و این نشان می‌دهد که در دنیای نوین اینترنتی وبلاگ‌ها همچنان از اهمیت بالایی برخوردارند.

نتایج این مطالعات جدید جاکوز باگین(Jacques Bughin) که مدیریت شرکت McKinsey در بروکسل دارد را بسیار شگفت‌زده کرده است. در کنار این مطالعات، گفت‌وگوهای فراوانی با افراد انجام شده تا نظر آن‌ها در مورد Web 2.0 مشخص شود. باگین معتقد است، در دنیای رقابتی امروز که شرکت‌ها سعی می‌کنند بخش بیشتری از بازار را به خود اختصاص دهند، استفاده از ابزارهای ویکی و وبلاگ‌ مهم‌ترین عاملی است که می‌تواند دانش مدیران شرکت را در مورد رقبایشان بالا برد. با این حال باید توجه داشت، این ابزارها در عین کارآمدی می توانند خطرناک هم باشند. اگر یک کاربر تمام اطلاعات خود را روی ویکی قرار دهد، این یک تهدید بزرگ برای وی محسوب می‌شود. باگین می‌گوید: "در دنیای پیشرفته امروزی افرادی که اطلاعات زیادی دارند، باید آن را برای خود نگه دارند. با این کار می‌توانند علاوه بر حفظ موقعیت اجتماعی خود از بروز خطرات احتمالی هم جلوگیریک کنند. اگر این اطلاعات در سایتی مثل ویکی قرار بگیرد، همه به آن دسترسی پیدا می‌کنند و ارزش این اطلاعات کمی می‌شود. اما به هر حال باید توجه داشت، با وجود قانون آزادی اطلاعات دیگر انسان‌ها نمی‌توانند دانش خود را شخصی بدانند و آن را در اختیار دیگران قرار ندهند."

اهمیت Web 2.0 در دنیای امروز آنقدر زیاد است که هر یک از شرکت‌های بزرگ نظیر مایکروسافت، گوگل و... سعی می‌کنند با خرید شرکت‌های کوچک و افزایش حجم خدمات و فعالیت‌های خود پیروز این عرصه باشند و خود را به بازیگر اصلی در Web 2.0 تبدیل کنند. شرکت یاهو با خرید del.icio.us و Flickr و همچنین با راه‌اندازی بخش‌ ویژه‌ای به نام My Web 2.0 نشان داده که این قضه تا چه اندازه برایش اهمیت دارد. شرکت مایکروسافت نیز با ارایه ابزار جدیدی به‌نام ESS که مبتنی بر RSS است توانسته نقش مهمی در جریان داشته باشد.

با توجه به اینکه طی سال‌های گذشته همواره برای به‌روز کردن اینترنت و ایجاد تحول بزرگ در این دنیای مجازی تلاش‌های فراوان شده، بخش زیادی از کارشناسان معتقدند که راه‌اندازی Web 2.0 یک جریان زودگذر است و پس از مدتی فراموش خواهد شد. اما در کنار این مطلب باید به خاطر سپرد که در حال حاضر Web 2.0 طرفداران فراوان دارد و با وجود این انتقادات شدید، همچنان کوشیده می‌شود تا بر موفقیت‌های آن افزوده شود.

Web 2.0 در اصل مجموعه‌ فعالیت‌هایی است که به افراد کمک می‌کند تا با طراحی سایت‌های جدید، به راحتی در اجتماعات آنلاین حضور یابند و بیش از گذشته از خدمات و برنامه‌های اینترنتی استفاده کنند. با وجود اینکه مایکروسافت این روزها فعالیت‌های فراوانی را در این زمینه انجام داده، بخش قابل‌ملاحظه‌ای از خدمات عرضه شده در این زمین متن‌باز است و کارشناسان بیشتر سعی می‌کنند با استفاده از نرم‌افزارهای متن‌باز نسل جدید اینترنت را طراحی کنند.

به عقیده محققان، Web 2.0 اینترنت را به یک رسانه دوسویه تبدیل می‌کند تا کاربران در کنار دریافت اطلاعات، دانش شخصی خود را به دیگران انتقال دهند. اگرچه در Web 1.0 کاربر تنها توانایی مرور سایت‌های اینترنتی را داشت و جست‌وجوگرهای آنلاین به او کمک تا مطالب مورد نظر خود را بیابند. اما Web 2.0 به کاربر می‌گوید، اطلاعات موجود در نسل پیشین اینترنت ویژگی‌هایی دارند که یکدیگر را دنبال می‌کنند و با هم ارتباط دارند. اگر چه تا کنون ما به‌ دنبال اطلاعات می‌گشتیم، در Web 2.0 اطللاعات کاربر را دنبال می‌کند هر زمان ما به ‌آن‌ها نیاز داشتیم، آن‌ها را مورد استفاده قرار دهیم.

باید توجه داشت، Web 2.0 مجموعه‌ای از سایت‌ها نیست که حجم وسیعی از اطلاعات تولیدی کاربران در آن‌ها قرار گیرد، زیرا سایت‌هایی مثل آمازون از همان ابتدا با این ایده طراحی شده‌اند.

ایجاد این تحولات موجب شده تا اینترنت به‌طور کامل متحول شود. بسیاری از محققان به‌جای آنکه Web 2.0 را دنیای اسناد بخوانند، آن را دنیای داده‌ها می‌دانند و در اصل آن را یک رویکرد جدید می‌دانند.

امروزه Web 2.0 َآثار متفاوتی را در رفتارهای اجتماعی- فرهنگی کاربران برجای گذاشته تا کاربران مزایای آن را به‌طورواضح لمس کنند. در کنار پیشرفت‌های فراوان، هنوز افراد بسیاری با شنیدن نام HTML گیج می‌شوند و همچنان در آرزوی داشتن یک سایت ساده هستند. اگر چه اینترنت این روزها به یک ابزار عادی برای مردم تبدیل شده،. سیستم‌های مدیریت محتوا به کاربران عادی کامپیوتر اجازه می‌دهند تا سایت‌های حرفه‌ای داشته باشند و این یکنواختی برای آن‌ها از بین برود. شاید بتوان گفت که مهم‌ترین دلیل اقبال به وبلاگ‌ها نیز همین بوده و افراد بدون نیاز به دانش فنی می‌توانستند به راحتی مطالب خود را منتشر کنند.

مشارکت همگانی در خدمت WEB 2.0
15 خرداد 1386 - دنیای اقتصاد - وب 2 (WEB 2.0) تحولی جدید در دنیای مجازی است در حالی که بدون تکنولوژی خاصی بلکه براساس ایده‌ای نوین رخ داده است.

وب 2 دنیای اسناد نیست بلکه دنیای داده‌ها است، داده‌هایی که توسط همه افراد و از طریق مشارکت کاربران به وجود می‌آیند.

شاید برای درک بهتر وب 2 به دایره‌المعارف ویکی‌پدیا بتوان اشاره کرد که هم اکنون در اینترنت به شکلی موفق حاضر است. ایده راه‌اندازی ویکی پدیا نیز بر مشارکت جمعی بوده چنانچه تمامی محتویات این دایره‌المعارف توسط کاربران اینترنت تولید می‌شود و در اختیار همه افراد قرار می‌گیرد.
به راحتی بنویسیم همانطور که می‌خوانیم

وب 2 گونه جدید و تکنولوژی جدیدی بر خلاف آنچه برخی ادعا می‌کنند، نیست بلکه چیزی است که به صورت برجسته در ذهن‌ها بوده است.
به گفته Robert cailliau از کنسرسیوم World wide web ایده ما برای وب این بود که به راحتی در آن نوشته شود همانطور که به راحتی در آن خوانده می‌شود.

در کنفرانس اخیر وب 2 که توسط کارگاه‌های آموزش تکنولوژی‌های تعاملی پیشرفته نومار (NATIW) در ژنو برگزار شد، تمامی شرکت‌کنندگان در خصوص مفاهیم وب 2 حیرت‌زده و متعجب بودند و مکررا سر خود را می‌خاراندند.

در بین شرکت‌کنندگان این کنفرانس، قدیمی‌های اینترنت از جمله تیمی از مرکز پژوهش‌های هسته‌ای اروپا (Cern) که در واقع مخترع وب 2 بوده‌اند، حضور داشتند.
خرد جمعی در وب 2
هم اکنون ما در جایی هستیم که مردم کنترل وب را به دست گرفته‌اند و داده‌های خود را به آن می‌دهند.
در واقع این همان چیزی است که از ایده راه‌اندازی وب 2 برخاسته است. وب 2 فضای تغییرات، سیال بودن و انعطاف‌پذیری است و این در حالی است که وب 2 فرقی میان آماتورها و متخصص‌ها نمی‌گذارد.
ما همگی می‌توانیم در وب 2 حضور داشته باشیم و در ساختن یک چیز باارزش حتی حقیقت مشارکت کنیم که نام آن خرد جمعی است. تغییر عمده‌ای که در وب 2 رخ داده این است که شما در این تجارت می‌توانید از منابع مردم بهره‌مند باشید.

به گفته Jeffrey Huany، مدیر آزمایشگاه طراحی و رسانه در انستیتو تکنولوژی فدرال سوییس در شهر لوزان دلیل اینکه تعداد زیادی از کسانی که در (وب یک) شروع به تجارت کرده بودند شکست خوردند هزینه بسیار بالا و زیاد استفاده از وب یک بود که در آن خود بنگاه مجبور به انجام فعالیت‌های فراوانی نیز بود.
این در حالی است که در وب 2 مشتری‌ها خود محتویات لازم را تولید می‌کنند و این تجارت بسیار ارزان‌تر اداره می‌شود.
یکی از بهترین مزایای وب 2 این است که خود ترافیک لازم را جذب و ایجاد می‌کند تا ارزش افزوده برای سایت ایجاد شود.

در این حالت ارزش مشاهده کردن سایت از طریق تعداد کاربران وب 2 افزایش می‌یابد.

دلیل مهمی که کاربران احساس خوبی نسبت به وب 2 دارند برتری دادن کاربران عادی نسبت به متخصصان و ماهران اینترنت است که از سوی وب 2 انجام می‌پذیرد و اشتیاق بیشتری را در کاربران و آماتورها ایجاد می‌کند.

آنچه که در کنفرانس ژنو جالب توجه همگان قرار داشت تاثیر فراوان وب 2 بر اینترنت و زندگی واقعی مردم بود.
حباب وب یک ترکیده و وب 2 به وجود آمده است، وب 2 آثار متفاوتی دارد که روی رفتارهای اجتماعی و فرهنگی نیز تاثیر می‌گذارد.

خمیرمایه وب 2 مشارکت با دیگران برای انجام دادن چیزهایی است که به تنهایی امکان انجام دادن آن برای هر فرد وجود ندارد.

به همین دلایل است که هم‌اکنون وب 2 برای کاربران معمولی و متخصص در اینترنت، فضایی هیجان‌انگیز و راحت است و اشتیاق برای مشارکت جستن در آن از سوی مردم و کاربران وجود دار
وب 2، آنچه شما خواسته‌ای

وب2 هر تعریفی که داشته باشد یک هدف کلی را دنبال می‌کند و آن هم تغییر وضعیت کنونی اینترنت است.



امروزه در مورد وب2 صحبت‌های فراوانی به میان می‌آید و تعریف‌های متفاوتی از آن می‌شود. اما به‌ راستی وب2 چیست؟ باید اعتراف کرد که هنوز تعریف واحد و جامعی برای وب2 اعلام نشده و همچنان در نشست‌ها و همایش‌های مختلف در مورد یک تعریف جامع و کامل از این فرآیند بحث و مذاکره می‌شود. تیم اوریلی (Tim O'Reilly) از وب2 به عنوان یک سکو یاد می‌کند که تمامی ابزارها و برنامه‌ها در سیطره آن قرار می‌گیرد و وب2 به آنها احاطه دارد. دره سیلیکون که سال‌ها به عنوان قطب فناوری جهان محسوب می‌شده، امروزه به دنبال یک راه‌حل برای پیشرفت هرچه بیشتر می‌گردد و کارشناسان معتقدند که به جز وب2 راه‌حلی مناسبی برای نیل به این هدف وجود نخواهد داشت.

کارشناسان وب2 این روزها از اصطلاحاتی نظیر ویکی‌ها، بلاگ‌ها، RSS، AJAX و ... استفاده می‌کنند و در مقابل، رقبا با بکار گرفتن اصطلاحاتی دیگر سعی بر آن دارند که از این روند جلوگیری کنند. وب2 هر تعریفی که داشته باشد یک هدف کلی را دنبال می‌کند و آن هم تغییر وضعیت کنونی اینترنت است. سایت‌های مبتنی بر وب2 پایگاه‌های اینترنتی آنلاینی برای ارایه سرویس‌های اینترنتی محسوب نمی‌شوند. از بخش جست‌وجوگر تصاویر یاهو و سایت وابسته به آن با نام Flickr گرفته تا دایره‌المعارف آنلاین ویکی‌پدیا و سایت دوست‌یابی MySpace و حتی جست‌وجوگر بزرگ گوگل نمونه‌هایی از وب2 محسوب می‌شوند که با هدف دگرگونی اینترنت و بهبود وضعیت کنونی آن فعالیت‌های خود را دنبال می‌کنند.

اگر این سایت‌ها نتوانند به خوبی اهداف خود را برای رسیدن به وب2 محقق سازند، مجبورند این روند را Live Web نام‌گذاری کنند. تصور کنید که تمام این خدمات از دنیای جدید وب2 بتوانند موفقیت‌آمیز باشد و میلیون‌ها کاربر را از سراسر دنیا به سمت خود بکشاند، اما آیا این قبیل سرویس‌ها توانایی پاسخ‌گویی به نیازهای روزافزون مراکز تجاری را خواهند داشت؟ ری لین (Ray Lane) مدیر اسبق شرکت اوراکل که هم‌اکنون یکی از شرکای مرکز تجاری Kleiner Perkins Caufield & Byers محسوب می‌شود در این باره می‌گوید: «تمام این امکانات که برای کاربران عادی درنظر گرفته شده در اختیار شرکت‌ها و سازمان‌ها تجاری قرار خواهد گرفت و استفاده‌کنندگان اصلی از این روند تنها آنها خواهند بود.»

به‌ جز نوجوانان و جوانان که مخاطبان اصلی وب2 هستند، نسل جدید اینترنت می‌تواند تاثیرات شگرفی را در مراکز تجاری برجای بگذارد و به تحقق اهداف جهانی‌سازی کمک‌های فراوان کند. این مسئله باعث شده تا برخی افراد وب 2 را Enterprise 2.0 نام‌گذاری کنند و این جریان را پلی بین مدیر و کارمندان و یا شرکت و مشتریان بدانند. دان تپ‌اسکات (Don Tapscott) مدیر گروه فکری New Paradigm تورنتو معتقد است: «وب2 بزرگ‌ترین تغییری است که طی یک قرن گذشته در سازمان‌ها و مراکز تجاری ایجاد خواهد شد.»

نشانه‌های اولیه از این تغییرات بسیار فراوان است. شرکت فیلم‌سازی والت‌دیسنی، بانک سرمایه‌گذاری Dresdner Kleinwort Wasserstein و چندین شرکت بزرگ دیگر از سایت‌های ویکی یا صفحات اینترنتی قابل ویرایش استفاده می‌کنند تا بتوانند همکاری‌های بیشتری را با یکدیگر داشته باشند. دیگر شرکت‌ها با استفاده از سایت‌های عمومی و اجتماعی نظیر LinkedIn و Visible Path سعی می‌کنند ارتباطات بیشتری را به‌دست آورند و شرایط لازم را برای فروش بیشتر محصولات خود فراهم کنند.

راه‌اندازی وبلاگ‌های گروهی و انفرادی نیز از کارهای مورد علاقه کاربران در عصر حاضر محسوب می‌شود، تا آنجا که جاناتان شوارتز (Jonathan Schwartz) مدیرعامل شرکت Sun Microsystems و باب لوتز (Bob Lutz) معاون شرکت خودروسازی جنرال موتورز با انتشار مطالب مختلف روی وبلاگ‌های خود سعی می‌کنند ارتباط صمیمانه‌تری با مردم داشته باشند و بدون هرگونه واسطه‌ای به نیازهای آنان پی ببرند. همان‌طور که سال‌ها پیش کامپیوترهای شخصی موفق شدند در تمام سازمان‌های دولتی و خصوصی جهان راه پیدا کنند و موقعیت ثابتی را برای خود بیابند، کارشناسان وضعیت مشابهی را برای وب 2 پیش‌بینی می‌کنند.

زمانی که راد اسمیت (Rod Smith) معاون شرکت IBM در بخش فناوری‌های رو به رشد اینترنتی سال گذشته به مدیر فناوری اطلاعات بانک سلطنتی اسکاتلند در مورد سایت‌های ویکی توضیح داد، وی با تاسف سر خود را تکان داد و اظهار داشت که از این قبیل سایت‌ها استفاده نمی‌کند. اما وقتی که امروز اسمیت در یک نشست کوچک در مورد سایت‌های ویکی یا دیگر تجهیزات وب2 صحبت می‌کند، افراد حاضر با خوشحالی اعلام می‌دارند که به صورت مستمر این سایت‌ها را مورد استفاده قرار می‌دهند.

اسمیت می‌گوید: «آگاهی افراد از این روند به قدری افزایش یافته که امروزه بیشتر مدیران شرکت‌ها با ما تماس می‌گیرند و در مورد وب 2 از ما توضیحات بیشتر می‌خواهند.» به هر حال باید توجه داشت که همانند کامپیوترهای شخصی، نیاز مبرم و اساسی وب 2 توانمندسازی هرچه بیشتر آن است. تقویت کامپیوترهای خانگی، افزایش دسترسی کاربران به اینترنت پرسرعت و سرویس‌های کاربردی و آسان وب2 نیرویی باورنکردنی را در اختیار هر یک از افراد می‌گذارد که با آن می‌توانند کارهای گوناگونی انجام دهند.

اگر چه بیشتر این سرویس‌ها به صورت رایگان در اختیار کاربران قرار می‌گیرد، ولی باید توجه داشت که این مسئله باعث متضرر شدن شرکت‌های عرضه‌کننده خدمات وب2 نخواهد شد. تبلیغات آنلاین بزرگ‌ترین منبع درآمدی هستند که می‌توانند در این زمینه مفید واقع شوند و به کمک شرکت‌های عرضه‌کننده خدمات وب2 بیایند. جو کاروس (Joe Kraus) مدیر سایت اینترنتی JotSpot که مبنای آن سایت‌های قابل ویرایش ویکی است می‌گوید: «تمام مراکز توانمند و بزرگ فناوری می‌توانند در این حوزه تاثیرگذار باشند و مفید واقع شوند.»

تمام این سرویس‌ها و خدمات مختلف در یک مرکز جامع و بزرگ جمع‌آوری می‌شوند تا کاربری که در هر جای این کره خاکی قرار گرفته به سادگی بتواند از آن استفاده کند. برای مثال، زمانی که شما با سایت گوگل یک جست‌وجوی اینترنتی انجام می‌دهید، شما تعداد زیادی از ابزارهای اینترنتی را به همراه چندین پایگاه اطلاعاتی در اختیار دارید که در هارددیسک‌های مختلف در سراسر دنیا پراکنده شده‌اند. باید توجه داشت که این موضوع تنها مربوط به گوگل نمی‌شود، بلکه سایت‌های دیگر نظیر MySpace، eBay و حتی Skype نیز با توسعه ابزارهای خود به گونه‌ای مشابه عمل می‌کنند.

برای نمونه، سایت عمومی و اجتماعی MySpace به کاربران امکان می‌دهد تا روی صفحات اینترنتی اطلاعات مورد نظر خود را منتشر کنند، به نحوی که امکان ویرایش آن برای دیگر کاربران هم وجود داشته باشد. این فعالیت به‌هم پیوسته از خلاقیت و نوآوری‌های افرادی که در سایت‌های MySpace، eBay و Skype حضور دارند به طور مفید استفاده می‌کند تا این سرویس‌ها به صورت همه‌جانبه ارتقا یابد. تاپ‌اسکات در ادامه صحبت‌های خود می‌افزاید: «ما در حال گذار از سرویس‌های کنونی به سرویس‌ها و سطوح برنامه‌ریزی شده هستیم.»

برای بسیاری از افراد استفاده از برنامه اصلی‌ سایت MySpace برای رسیدن به اهداف متفاوت کار غیرممکنی به نظر می‌رسد و همین مسئله باعث می‌شود تا آنها از پیوستن به جریان وب2 باز بمانند. جان هاگل (John Hagel) نویسنده کتاب‌های مختلف در حوزه تجارت و فناوری اطلاعات بر این باور است که بین ساکنان وب2 و سازمان‌های IT در سراسر دنیا یک تفاوت فرهنگی فاحش وجود دارد. علاوه بر این، مدیران فناوری اطلاعات در سراسر دنیا نیز دوست ندارند کاربران بدون دنبال کردن هدف به‌خصوصی از ابزارهای وب2 استفاده کنند، زیرا در بیشتر مواقع این افراد در مقابل حملات هکرها و هرزنامه‌نویسان ایمن نخواهند بود.

با این وجود، اندیشه‌ای که در وب 2 وجود دارد و اهدافی که برای آن در نظر گرفته شده تمام گمانه‌زنی‌های نادرست را از بین می‌برد و به همگان نشان می‌دهد که نسل جدید اینترنت تا چه اندازه می‌تواند مفید واقع شود. به طور کلی، این قبیل ابزارها از وب2 می‌تواند مشکلاتی که شرکت‌ها و سازمان‌های کنونی در زمینه نرم‌افزار و برنامه‌های آنلاین با آنها دست و پنجه نرم‌ می‌کنند را حل کنند. بسیاری از سازمان‌های تجاری این روزها می‌کوشند با استفاده از ابزارها و امکانات آنلاین کنونی مشکلات خود را از میان بردارند، که از جمله این ابزارها می‌توان به فیلترهای مبارزه با هرزنامه‌ها در سرویس‌های پست‌الکترونیکی و اینترانت‌ها اشاره کرد.

ولی باید اعتراف کرد که سرویس‌هایی از قبیل سایت‌های ویکی همین سازمان‌ها را به سمت خود کشانده و آنها را مجبور کرده تا وارد جریان وب2 شوند. راس میفیلد (Ross Mayfield) مدیرعامل سایت Socialtext که بر اساس ساختار سایت‌های ویکی کار می‌کند، می‌گوید: «بیشتر افرادی که من امروزه با آنها در ارتباط هستم ویکی‌پدیا را به خوبی می‌شناسند، و به همین خاطر مشکلی نخواهد بود که ما بخواهیم راه‌اندازی یک سایت شبیه ویکی‌پدیا را در یک سازمان به آنها معرفی کنیم.» به عنوان مثال، بانک سرمایه‌گذاری Dresdner Kleinwort Wasserstein از سایت ویکی Socialtext استفاده می‌کند تا پست‌های الکترونیکی موردنظر خود را آسان‌تر به مخاطبان برساند و ویدئوهایی از اماکن جدیدی که در آنها سرمایه‌گذاری کرده را به آنها بدهند.

این بانک شش ماه پس از راه‌اندازی این سرویس جدید با دو هزار صفحه اینترنتی جدید که بر اساس ساختارهای ویکی تولید شده بود، مواجه شد که این صفحات توسط یک چهارم کارمندان آن به وجود آمد. این افراد از سرویس اینترانت بانک سرمایه‌گذاری Dresdner Kleinwort Wasserstein استفاده می‌کردند.

نمایشگاه بین‌المللی وب2
نمایشگاه سالانه وب2 (Web 2.0 Expo) یک گردهمایی بین‌المللی است که در زمینه فناوری، طراحی، بازاریابی و بازرگانی وب2 انجام می‌شود. در این نمایشگاه تمام فعالان حوزه اینترنت که قصد ارتقای کمی و کیفی آن را دارند دور یکدیگر جمع می‌شوند و در مورد آخرین تحولات آنلاین به بحث و گفت‌وگو می‌پردازند. گردانندگان این نمایشگاه سعی می‌کنند موفق‌ترین شرکت‌ها را در این حوزه گرد هم بیاورند تا با استفاده از مدل‌های پیشنهادی آنها بتوانند سرعت رسیدن به اهداف وب2 را بیشتر کنند.

این مسئله را نباید از ذهن دور نگه داشت که اینترنت به عنوان موتور محرک تمامی صنایع در حال رشد و پیشرفت بوده و به مهم‌ترین عامل افزایش رشد اقتصادی در سال‌های اخیر تبدیل شده است. این جریان با روی کار آمدن وب2 و برگزاری کنفرانس‌هایی در این زمینه شدت گرفت و باعث شد اقبال شرکت‌ها به این روند افزایش یابد. نمایشگاه و همایش بزرگ وب2 در سال جاری پانزدهم تا هجدم آوریل 2007 در شهر Moscone West ایالت سانفرانسیسکوی آمریکا برگزار خواهد شد.

  
نویسنده : ali gooliof ; ساعت ٤:۱٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٢
تگ ها :