فناوری اطلاعات در ایران 84

ایتنا - طرح اینترنت ملی چه به دلیل کنترل بیشتر دولت بر اینترنت و چه به لحاظ بودجه بالایی که برای اجرای آن اختصاص یافته است می‌تواند تاثیر فراوانی بر شکل دسترسی به اینترنت در کشور و همچنین اقتصاد و کسب و کار شرکت‌های فعال در این زمینه داشته باشد.

فناوری اطلاعات در ایران 84
علیرضا شیرازی
سال گذشته را نه می‌توان نقطه عطف، و نه حتی نقطه اوجی در زمینه فناوری اطلاعات در ایران دانست. با این حال سال 84 خالی از رویدادهای مهم در زمینه آی‌تی نیز در کشورمان نبوده است. رویدادهایی که می‌توانند تاثیرات مهمی در پیشرفت و شکل‌گیری صنعت و کسب و کار فناوری اطلاعات در سال‌های آتی داشته باشد که در ادامه به برخی از مهم‌ترین آنها اشاره خواهد شد.

قدرت‌نمایی بخش خصوصی
یکی از مهم‌ترین مواردی که در بررسی اخبار آی‌تی در سال گذشته می‌توان دید، قدرت‌نمایی و حضور پررنگ بخش خصوصی است. یکی از بارزترین آنها را می‌توان در تحریم الکامپ توسط انجمن شرکت‌های انفورماتیک و عدم حضور بسیاری از شرکت‌های مهم خصوصی در این نمایشگاه دید. اما این قضیه تنها به این گونه قدرت‌نمایی‌ها محدود نشد و عملا با تشکیل نظام صنفی رایانه‌ای و با پیوستن چند گروه دیگر یکی از مهم‌ترین نهادهای خصوصی در این زمینه شکل گرفت تا با به کار گرفتن برخی مدیران دولتی و مطبوعات نقش بیشتری در تصمیم‌گیری‌ها و حتی برنامه‌های دولت داشته باشد. اما بدلیل برخی اختلافات و همچنین دلایلی چون انحصارطلبی و عدم مشارکت کامل فعالان بخش خصوصی شاهد شکل‌گیری نهادهای خصوصی دیگر نیز بودیم که گاهی اختلاف نظرهای جدی با یکدیگر داشتند که مهم‌ترین آنها سندیکای تولیدکنندگان رایانه بود که با تغییر نام خود به سندیکای تولیدکنندگان فناوری اطلاعات حضور پررنگی در نیمه دوم سال داشت و عملا رقابت و اختلاف این دو نهاد بخصوص در زمینه اجرای الکامپ و تعرفه واردات به اوج خود رسید و به نظر می‌رسد که به خصوص با تغییر دولت، سندیکای تولیدکنندگان فناوری اطلاعات، قدرت بیشتری پیدا کرده است. اگر چه صرف شکل‌گیری و قدرت نهادهای خصوصی را می‌توان مثبت ارزیابی کرد، اما اگر این نهادها تنها در جهت حفظ منافع چند شرکت بزرگ و یا اعضای موسس این نهادها قرار گیرند می‌تواند برای صنعت نوپای فناوری اطلاعات که بسیاری از فعالان آن را شرکت‌های کوچک و مستقل تشکیل می‌دهند با پیامد منفی همراه باشد.

دولت و آی‌تی
به نظر می‌رسد بحث شوراها و نهادهای دولتی مختلف و موازی در زمینه فناوری اطلاعات تمامی ندارد و البته سال گذشته نیز شاهد تولد، قدرت گرفتن و همچنین افول برخی از شوراها و نهادهای دولتی بودیم.بخصوص آنکه با تغییر دولت در سال 84 تغییراتی در سیاست‌ها و بازیگران فعال دولتی ایجاد شد.
از مهم‌ترین مواردی که می‌توان در این زمینه اشاره داشت، به نوعی پایان غیررسمی طرح تکفا در انتهای سال بود. طرحی که با وجود حمایت مطبوعات با انتقادات زیادی نیز همراه بوده است. همچنین بایستی به نقش پررنگ‌تر شورای عالی فناوری اطلاعات پس از انتخابات ریاست جمهوری و مطرح شدن بحث اینترنت ملی در انتهای سال اشاره داشت.
مورد مهم دیگری که دولت در سال گذشته درگیر آن بود، ماجرای ترک‌سل بود که اگرچه در نهایت تاثیر چندانی در زمینه توسعه ارتباطات در کشور نداشت اما شاید در زمینه سرمایه‌گذاری کلان شرکت‌های خارجی تاثیر منفی و در آینده صنعت مخابرات و ارتباطات کشور موثر باشد.
بحث حاکمیت بر اینترنت، سیستم عامل ملی و دامنه‌های فارسی نیز برخی از موارد مطرح شده و پروژه‌های دولتی یا تحت حمایت دولت بودند که با وجود هیاهوی زیاد، نه تاثیر چندانی در آی تی ایران داشتند و نه در سال گذشته به نتیجه‌ای مطلوب رسیدند.

اینترنت ملی و دیتاسنتر داخلی
احتمالا ایران اولین کشوری است که واژه‌ای به نام «اینترنت ملی» را ابداع و درصدد اجرای آن برآمده است. اما به گفته طراح آن، به جای بحث در مورد عنوان بایستی در مورد ماهیت این طرح بحث کرد و باز به قول ایشان چنین واژه‌ای برای مدیران دولتی بیشتر قابل درک است. اما به نظر می‌رسد همچنان بسیاری با عنوان چنین طرحی که در صورت پیاده‌سازی تحول بزرگی در زمینه نگهداری و انتقال اطلاعات در کشور ایجاد می‌کند و همچنین بودجه بسیار بالایی که برای آن درخواست شده مخالف هستند. طرح اینترنت ملی چه به دلیل کنترل بیشتر دولت بر اینترنت و چه به لحاظ بودجه بالایی که برای اجرای آن اختصاص یافته است می‌تواند تاثیر فراوانی بر شکل دسترسی به اینترنت در کشور و همچنین اقتصاد و کسب و کار شرکت‌های فعال در این زمینه داشته باشد. ناگفته نماند که مسدود کردن چند سایت و قطع سرویس به چند شرکت ایرانی که بخصوص به سایت‌های مذهبی و دولتی سرویس می‌دادند توسط شرکت‌های آمریکایی نیاز به دیتاسنتر داخلی را بیش از پیش مطرح و بر اهمیت و توجیه این طرح افزود.

وبلاگ‌ها، همچنان پررنگ
وبلاگ و وبلاگ‌نویسی در سال گذشته نیز همانند چند سال گذشته، یکی از مهم‌ترین و برجسته‌ترین مواردی است که در وب فارسی به آن پرداخته می‌شود و اینک دیگر تصور وب فارسی بدون وبلاگ‌های فارسی کمی سخت می‌نماید، بخصوص آن که پربیننده‌ترین سایت‌های فارسی، همچنان سرویس‌های بزرگ وبلاگ فارسی بوده و وبلاگ‌های فارسی نیز یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان محتوای فارسی در اینترنت هستند.
در زمینه مقبولیت و نفوذ وبلاگ‌ها در سال گذشته، می‌توان به برگزاری جشنواره دانشجویان وبلاگ‌نویس در همدان و با حمایت‌های مالی یکی از وزارتخانه‌ها در ابتدای سال اشاره داشت که در نوع خود جشنواره‌ای با تاثیر مثبت حداقل در بین وبلاگ‌های فارسی بود. همچنین در زمان رقابت‌های ریاست جمهوری شاهد توجه زیاد طرفداران کاندیداها و حتی خود کاندیداها به این پدیده و استفاده از آن به عنوان رسانه‌ای تبلیغاتی بودیم. برگزاری جشنواره‌های مختلف مرتبط با وبلاگ‌نویسی مانند جشنواره دانشجویان وبلاگ‌نویس، وبلاگ‌های قرآنی، ره‌آورد سرزمین نور و... که توسط نهادهای مختلف و با گرایش‌های متفاوت اجتماعی برگزار شد نشانی دیگر از نفوذ و تاثیر وبلاگ فارسی در جامعه ایرانی است هرچند که قشر خاصی از جامعه را تحت تاثیر قرار دهد.
در زمینه وبلاگ‌ها همچنین شاهد رقابت شدید سرویس‌های وبلاگ فارسی نیز بودیم و بی‌تردید در سال گذشته سرویس‌های وبلاگ فارسی در جهت جذب و رضایت کاربران و کسب جایگاه بالاتر، بیشترین تغییرات را در جهت افزایش کیفی و کمی خدمات خود در چند سال اخیر تجربه کرده‌اند که قطعا به نفع کاربران و وبلاگ‌نویسان تمام شده است.

بانکداری الکترونیک
اگرچه سال گذشته اتفاق جدید و تاثیرگذاری در زمینه بانکداری الکترونیک اتفاق نیفتاد، اما کم وبیش شاهد تبلیغات خدمات آنلاین دو بانک خصوصی سامان و پارسیان بودیم که علاوه بر آنکه نشان از پویایی و موفقیت بیشتر بخش خصوصی در این زمینه دارد، خود نوید بخش تجارت الکترونیک و رونق فروشگاه‌های اینترنتی در سال‌های آتی است.

فیلترینگ
فیلترینگ را بایستی یکی از مهم‌ترین مواردی دانست که کاربران اینترنت در ایران هر روز با آن مواجه هستند و براستی کدام کاربر اینترنت در ایران است که هنگام گشت‌زنی در وب به پیام‌های فیلتر شبکه‌های مختلف سرویس‌دهنده اینترنت مواجه نشده است. متاسفانه سال گذشته فیلترینگ در کشور همچنان رو به توسعه بود حال آنکه تلاش کمی برای قانونمند شدن و منطقی شدن آن صورت گرفت. صدها سایت همزمان با رقابت انتخاباتی فیلتر شد و همچنین هزاران سایت دیگر مانند بسیاری از سرویس‌دهندگان وبلاگ، فضای رایگان، مدیریت تصاویر(مانند فیلکر )، شبکه‌های اجتماعی(مانند اورکات و گزاگ) موتورهای جست‌وجوگر(مانند پارسیک) نیز در میان سال فیلتر شدند و در این میان اشتباهات متعدد و فراوانی در زمینه فیلتر کردن سایت‌های علمی، موتورهای جست‌وجو نیز صورت گرفته و حتی جست‌وجوی برخی از واژه‌های اخلاقی! نیز شامل فیلتر شد. اگرچه برخی از سایت‌های فیلتر شده، پس از مدتی از فیلتر خارج شدند، اما سایت‌هایی همچون فلیکر، بلاگ رولینگ و صدها سایت و واژه دیگر همچنان مسدود ماندند. ادعای یکی از مقامات دولتی در یکپارچه شدن سیستم فیلترینگ در مردادماه هرگز صورت نگرفت و حتی واگذاری مسئولیت فیلترینگ اینترنت به یک شرکت خصوصی نیز حداقل تاکنون برای کاربران بی‌تاثیر بوده است. در اواخر سال 84 شاهد موج دیگری از فیلترینگ سایت‌های خبری و سیاسی نیز بودیم که بارزترین آنها فیلتر شدن بخش فارسی سایت بی‌بی‌سی بود که یکی از قدیمی‌ترین سایت‌ها در زمینه انتشار اخبار فارسی بصورت یونی‌کد است.

دیگر موارد
از دیگر مواردی که می‌توان به آنها اشاره داشت، بی‌رونقی فروشگاه‌های اینترنتی و بطور کلی تجارت الکترونیک در سال گذشته، ماجرای ناکام اعطای لپ‌تاپ به خبرنگاران، تعطیلی سایت IranAsp.net به عنوان یک سایت با سابقه و مطرح در زمینه آموزش برنامه‌نویسی در وب، هک شدن صدها سایت ایرانی توسط هکران ایرانی و عدم واکنش نهادهای قضایی در این زمینه، مشکلات امنیتی سایت پرشین‌بلاگ، حمله اینترنتی به سایت روزنامه همشهری و در نتیجه قطع موقت صدها سایت ایرانی، و در نهایت عدم تحول جدی در زمینه تبلیغات اینترنتی و کسب درآمد بصورت آنلاین است.

  
نویسنده : ali gooliof ; ساعت ۱۱:٢٥ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٤
تگ ها :