تجربه مالزی در بنگاههای کوچک و متوسط

مقاله زیر دومین مطالعه SMEs در کشورهای شرق آسیا است که دراین رشته مطالعات صورت می گیرد. صرف نظر از اروپای شرقی و غربی که پیشتر صورت گرفت، نمونه های شرق آسیا نیز می توانند بسیار آموزنده باشند زیرا بسیاری از آنها تاچند دهه پیش دچار رخوتی تاریخی بودند و هیچگونه پویشی در آنها به چشم نمی خورد. درحالی که در زمان حاضر نه تنها خود دگرگون شده اند، بلکه جهان را هم تحت فشارهای شدید اقتصادی خود به پویش درآورند.

تجربه مالزی در بنگاههای کوچک و متوسط

اشاره
مقاله زیر دومین مطالعه
SMEs در کشورهای شرق آسیا است که دراین رشته مطالعات صورت می گیرد. صرف نظر از اروپای شرقی و غربی که پیشتر صورت گرفت، نمونه های شرق آسیا نیز می توانند بسیار آموزنده باشند زیرا بسیاری از آنها تاچند دهه پیش دچار رخوتی تاریخی بودند و هیچگونه پویشی در آنها به چشم نمی خورد. درحالی که در زمان حاضر نه تنها خود دگرگون شده اند، بلکه جهان را هم تحت فشارهای شدید اقتصادی خود به پویش درآورند. دراین مقاله بنگاههای کوچک و متوسط در مالزی، مورد بررسی قرار می گیرد یعنی کشوری که 23 میلیون نفر جمعیت دارد و تولید ناخالص داخلی آن به 210 میلیارد دلار می رسد و رشدی درحد 4/2 درصد دارد. صادرات این کشور 95 میلیارد و واردات آن 77 میلیارد دلار است. مالزی یکی از بارزترین اقتصادهای جهان را دارد.
در قوانین مالزی همانند بسیاری از کشورهای دیگر جهان هیچ تعریف رسمی و مشخصی از بنگاههای کوچک و متوسط وجود ندارد و نهادهای گوناگون حمایت کننده از این بنگاهها، از معیارها و تعاریف مختلفی برای شناسایی این واحدها استفاده می کنند.
مهمترین نهاد مرتبط با توسعه و گسترش نقش بنگاههای کوچک و متوسط در کشور مالزی، «موسسه توسعه صنایع کوچک و متوسط»(
SMIDEC) است. این موسسه از دو معیار برای شناسایی و تعریف بنگاههای کوچک و متوسط استفاده میکند که عبارتند از: تعداد کارکنان و میزان گردش مالی سالانه شرکت. براساس این دو معیار، بنگاههایی که تعداد کارکنان تمام وقت آنها کمتر از 150 نفر بوده وحجم گردش مالی سالانه آنها نیز کمتر از 25 میلیون رینگیت مالزی باشد، بنگاه کوچک و متوسط به حساب می آیند.
نکته ای که درمورد تعریف بنگاههای کوچک و متوسط در مالزی وجود دارد، آن است که با توجه به سیاستهای خاص دولت برای پیشبرد توسعه اقتصادی در مناطق کمتر توسعه یافته، در این گونه مناطق تعریف بنگاههای کوچک و متوسط به گونه ای تعدیل می شود تا بتواند دامنه وسیعتری از بنگاهها را دربرگیرد و راه برای انجام حمایتهای بیشتر از تعداد افزون تری از این بنگاهها، هموار گردد.

سیاستهای کلی
سیاستگذاران کلان اقتصادی در مالزی توجه ویژه ای به نقش و جایگاه بنگاههای کوچک و متوسط در اقتصاد این کشور دارند و با درنظر گرفتن اهمیت این بنگاهها سیاستهای کلی برای حمایت از این بنگاهها وگسترش آنها را بر مبنای اهداف سه گانه زیر تدوین کرده اند:
حفظ موقعیت و جایگاه کنونی بنگاههای کوچک و متوسط و تثبیت آن در اقتصاد ملی؛
حمایت و تسریع در روند رشد و توسعه بنگاههای کوچک و متوسط؛
برنامه ریزی و ترغیب بنگاههای کوچک و متوسط برای حضور در بازارهـــای تجاری بین المللی با استفاده ازتولید کالاهای باارزش افزوده بالا.
برای تحقق اهداف فوق، بنگاههای کوچک و متوسط در مالزی از تولید کالاهای کاربر و کالاهایی که ارزش افزوده اندکی دارند فاصله گرفته اند و بیشتر به سمت تولید کالاهایی حرکت می کنند که قــابل عرضه در بازارهای بین المللی باشد. ازطرف دیگر با افزایش رقابت، انگیزه بنگاههای کوچک و متوسط برای حضور پررنگ تر در بازارهای بین المللی افزایش می یابد. چنین امری علاوه بر تضمین بقا و رشد واحدهای کوچک و متوسط، باعث تقویت جسارت این بنگاهها برای حضور در بازارهای بین المللی می گردد.

تجدیدنظر در سیاستهای حمایتی
در مذاکرات سازمان تجارت جهانی (
WTO) و خصوصاً در دوراروگوئه تاکید بسیار زیادی بر حذف تمام سوبسیدهایی شده است که به طور مستقیم یا غیرمستقیم ازطرف دولتها به بنگاهها و واحدهای اقتصادی - صنعتی داده می شود. از این رو لازم بود که در نحوه حمایت از بنگاههای تولیدی کوچک و متوسط تغییرات اساسی ایجاد شود. مهمترین اقدامات در این مورد عبارتند از: برنامه های اجرایی و کاربردی؛
آموزش کارآفرینی و تربیت نیروهای انسانی موردنیاز؛
فراهم کردن امکانات زیربنایی که متضمن رشد سریع و پایدار بنگاههای کوچک و متوسط است.
انجام حمایتهای مالی؛
راه اندازی واحدهای تحقیق و توسعه (
RD) در بنگاههای کوچک و متوسط و
ترغیب این بنگاهها به استفاده عملی از فرایند تحقیق و توسعه. استراتژی های حمایتی
باتوجه به نقش بسیار مهم بنگاههای کوچک و متوسط درنظام اقتصادی - اجتماعی کشور مالزی و باعنایت به مشکلاتی که این نوع بنگاهها معمولاً با آنها رو به رو هستند، چندین استراتژی برای حمایت از این واحدها و کمک به توسعه و گسترش آنها طراحی و تدوین شده است. برای رسیدن به اهداف مشخص شده در هر استراتژی، راهکارهایی اندیشیده شده است تا با استفاده از این راهکارها، مالزی بتواند به اهداف کلان خود در زمینه حمایت از بنگاههای کوچک و متوسط دست یابد.
در اینجا به صورت خلاصه برخی از مهمترین استراتژی ها و راهکارهای پیش بینی شده برای رسیدن به آنها معرفی می شوند:
1 - ایجاد فضای مناسب برای رشد بنگاههای کوچک و متوسط: از آنجا که ایجاد بستر مناسب برای توسعه و رشد بنگاههای کوچک و متوسط یکی از مهمترین عوامل برای حمایت از این واحدها محسوب می شود، راهکارهای زیر در این مورد پیش بینی شده است:
باتوجه به این اصل که ایجاد فضا و محیط مناسب برای رشد فعالیتهای اقتصادی - صنعتی در پرتو گسترش فرهنگ کارآفرینی و وجود کارآفرینان خلاق و پویا حاصل می شود، بنابراین، فرهنگ سازی اولین گام در این زمینه به حساب می آید، به گونه ای که فرهنگ جامعه کاملاً به طرف «فرهنگ مولد» سوق پیدا کند. اولین حرکت برای رسیدن به چنین موقعیتی از آموزش کارآفرینی و تربیت کارآفرینان جوان آغاز می گردد. بر این اساس هم اینک تدریس کارآفرینی در کلیه مدارس مقطع متوسطه در دبیرستانهای کشور مالزی آغاز گردیده است.
فراهم ساختن زیرساختهای مناسب برای تقویت بنگاههای کوچک و متوسط می تواند فضای مناسبی برای توسعه این بنگاهها فراهم کند. یکی از نمونه های روشن این موضوع را می توان در صنایع خودروسازی ملاحظه کرد. امروزه اتومبیلهای ساخت مالزی موردتوجه خریداران کشورهای دیگر قرار گرفته است و مالزی می تواند به یک مرکز مهم در زمینه صنعت خودروسازی تبدیل گردد. وجود چنین فرصتهایی می تواند امکانات رشد و فرصتهایی برای نفوذ به بازارهای داخلی و خارجی دراختیار بنگاههای کوچک و متوسط قرار دهد. از دیگر صنایعی که می توانند به عنوان زیرساختهای مناسب برای رشد و توسعه فعالیتهای بنگاههای کوچک و متوسط مورداستفاده قرار گیرند، می توان از صنایع الکترونیک، الکتروتکنیک و صنایع لوازم خانگی و مبلمان نام برد. ایجاد ارتباط و همکاری عملی گسترده بین دانشگاهها و موسسات آموزش عالی با صنایع و بنگاههای تولیدی به گونه ای که علاوه بر تامین منافع مناسب و عادلانه برای هر دو طرف، دستاوردهایی نیز برای کشور به همراه داشته باشد. چنین امری می تواند از راه ایجاد ارتباط مستقیم بین بنگاههای کوچک و متوسط با دانشگاهها و مراکز آموزش عالی و موسسات تحقیقاتی انجام گردد، به گونه ای که واحدهای صنعتی کوچک و متوسط ترغیب شوند تا از یافته های پژوهشی و علمی دانشگاهها استفاده کنند و از حضور مستقیم و مستمر کارشناسان و متخصصان این مراکز برای انجام طرحهای تحقیقاتی درواحدهای خود بهره مند گردند.
آموزش و تامین نیازهای اطلاعاتی واحدهای کوچک و متوسط نیز یکی دیگر از راهکارهایی است که برای ایجاد بستر مناسب برای رشد وتوسعه بنگاههای کوچک و متوسط درنظر گرفته شده است. برای رسیدن به این هدف پیش بینی شده تا اطلاعات موردنیاز واحدهای صنعتی کوچک و متوسط گردآوری و تدوین گردد و به صورت اوراق اطلاعاتی در اختیار این واحدها (بنا به نوع فعالیتشان) قرار داده شود. همچنین آموزش دانستنی های مدیریت و دانستنی های شغلی برای افزایش دانش مدیران و کارآفرینان بنگاههای کوچک و متوسط ازطریق «آموزش از راه دور» و «شبکه رایانه» دراختیار این واحدها قرار می گیرد. مرکز اطلاعات صنعتی و فناوری مالزی (
MITIC) مسئولیت اصلی را در این زمینه برعهده دارد.
2 - افزایش قدرت رقابت بنگاههای کوچک و متوسط: برای پیگیری این استراتژی راهکارهای عملی زیر پیش بینی شده است:
تمامی برنامه های حمایتی از بنگاههای کوچک و متوسط (مانند برنامه های حمایت مالـــــی و غیره) فقط هنگامی به کار گرفته می شوند که قبلاً شرایط لازم برای تاثیرگذاری مثبت این برنامه ها بر روی عملکرد بنگاههای کوچک و متوسط کاملاً پدید آمده باشد. براین اساس، برنامه های حمایتی فقط شامل آن بخش از صنایع مالزی می شوند که بتوانند با دریافت این کمکها، قدرت رقابت خود را افزایش دهند و فعالیتهای تجاری شان بتواند اثرات مثبتی بر اقتصاد کشور برجای گذارد. بر همین اساس، دولت مالزی آن دسته از صنایعی که می توانند با استفاده از برنامه های حمایتی دولت، قدرت رقابتی خود را افزایش داده و اثرات مثبتی بر اقتصاد ملی و همچنین درآمدهای ارزی کشور برجای گذارند را شناسایی کرده است. مهمترین این صنایع عبارتند از:
- صنایع پلاستیک و تولید محصولات پلاستیکی قابل مصرف در صنعت؛
- ریخته گری فلزات و تولید قطعات فلزی؛
- تولید ابزار دقیق صنعتی و کالاهای مهندسی؛
- تولید ابزارآلات و قالب سازی؛
- صنایع مونتاژ الکترومکانیکی؛
- صنایع تست کننده نیمه هادیها و ابررسانه ها؛
- صنایع ساخت کامپیوتر و قطعات کامپیوتری؛
- صنایع ساخت قطعات و تجهیزات مخابراتی و ارتباطاتی؛
- صنایع ساخت لوازم آزمایشگاهی و دستگاههای اندازه گیری؛
- صنایع ساخت قطعات خودرو؛
- صنایع ساخت مبلمان و لوازم خانگی.
یکی دیگر از راهکارهای پیش بینی شده برای افزایش قدرت رقابت بنگاههای
کوچک و متوسط، ارائه خدمات مشاوره ای و تامین کارشناسان و متخصصان موردنیاز بنگاههای کوچک و متوسط و تلاش برای حل مشکلات عملی این واحدها و تقویت بنیه تخصصی آنهاست. نحوه انجام چنین اقداماتی به این صورت است که سعی می شود که از بهترین و خبره ترین کارآفرینان و متخصصان فنی، درهریک از بخشهای صنعتی که از تجربه و عملکرد مطلوبی برخوردار باشند، برای رفع مشکلات پدید آمده در بنگاههای صنعتی کوچک و متوسط همان بخش، استفاده گردد. این گروه را «همیاران خبره صنعتی» می نامند. مرکز اطلاعات صنعتی و فناوری مالزی (
MITIC) ازطرف دولت مسئولیت کمک به تشکیل و حمایت از گروههای همیاران خبره صنعتی را برعهده دارد.
علاوه بر خدماتی که گروههای همیاران خبره صنعتی ارائه می کنند، بنگاههای کوچک و متوسط می توانند از امکانات مراکز تخصصی خدمات مشاوره صنعتی که برای هریک از بخشهای صنعتی مشخص شده است، نیز برخوردار گردند و سرویسهای موردنیاز خود را دریافت کنند.
باتوجه به پراکندگی و گسترده بودن بنگاههای صنعتی کوچک و متوسط در مالزی، مراکــز خدمات مشاوره صنعتی متعددی با زمینه های تخصصی ازطرف دولت مشخص شده اند. برخی از این مراکز مانند «بانک توسعه» و «موسسه مارا» خدمات خود را دراختیار تمامی بخشهای صنعتی قرار می دهند
اما برخی دیگر فقط در برخی زمینه های خاص تخصصی به ارائه خدمت می پردازند. مثلاً «شرکت شهرکهای صنعتی» در زمینه استقرار واحدهای صنعتی تاسیس شده، «دفتر خدمات تجاری و بازرگانی مالزی» در زمینه بهبود کیفیت تولیدات و طراحی محصولات و «انستیتو تحقیقات کشاورزی» در زمینه بهبود کیفیت موادغذایی و آشامیدنی به ارائه خدمات می پردازند.
3 - برنامه های جامع برای همکاری بنگاههای کوچک و متوسط با صنایع بزرگ: یکی از موفقیت آمیزترین برنامه هایی که برای حمایت از بنگاههای کوچک و متوسط و حل مشکلات آنها در مالزی انجام می شود، ایجاد یک نظام منسجم و مطلوب برای ایجاد ارتباط بین صنایع بزرگ این کشور با بنگاههای کوچک و متوسط با کمک دولت است. این برنامه سبب ایجاد یک شبکه ارتباطی و تقویت انگیزه های همکاری برای هر دو طرف (صنایع بزرگ و بنگاههای کوچک و متوسط) شده است. این حرکت تاحد زیادی باعث جذب صنایع بزرگ و کوچک در این شبکه شده و این تحلیل صحیح را تقویت کرده که کارآفرینان واحدهای صنعتی کوچک و مدیران صنایع بزرگ باید مستقیماً با شناخت ضرورتها و زمینه های همکاری، ارتباط کاری با یکدیگر را توسعه دهند.
«سازمان گسترش همکاری های صنعتی صنایع کوچک و بزرگ» - که در حقیقت یکی از رأس های مثلث یا شبکه همکاری است - توانسته است در بسیاری از موارد همکاری و ارتباطی بسیار منسجم بین بنگاههای کوچک و متوسط با صنایع بزرگ کشور برقرار سازد. برخی از مهمترین دستاوردهایی که ایجاد این شبکه همکاری به ارمغان آورده است عبارتند از:
- کارآفرینان بنگاههای کوچک و متوسط توانسته اند ازطریق شبکه ارتباط بنگاههای کوچک با صنایع بـــــــزرگ، همکاران و یا هم پیمانان تولیدی خودرا شناسایی کرده و با همکاری مشترک، فعالیتهای تولیدی خود را انجام دهند.
- با استفاده از این شبکه، واحدهای صنعتی کوچک و متوسط فرصتهای موجود در بازارهای خـــارجی را شناسایی کرده و توانسته اند به جمع تولیدکنندگان کالاهای صنعتی بپیوندند و بازارهای جدیدی را در نقاط مختلف جهان برای محصولات خود پیدا کنند.
- بنگاههای کوچک و متوسط ازطریق این شبکه کانالهای مناسب و مطمئن خرید مــواداولیه کمیاب و با کیفیت بالا را شناسایی می کنند و به این ترتیب مشکل بزرگ تهیه مواداولیه موردنیاز که معمولاً یکی از مشکلات همیشگی این نوع بنگاهها است تا حد زیادی برطرف شده است.
- استفاده آسانتر و کاملتربنگاههای کوچک و متوسط از امکانات تحقیق و توسعه (
RD) موجود در صنایع بزرگ سبب شده است تا کیفیت ساخت و تولید در بنگاههای کوچک و متوسط به میزان زیادی افزایش یابد.
- با استفاده از امکانات آموزشی موجود در شرکتهای بزرگ صنعتی، دانش فنی موردنیاز بنگاههای کوچک و متوسط به این بنگاهها انتقال پیدا کرده و مهارتهای کارکنان این واحدها ارتقا می یابد.
- توصیه های کارشناسی و انتقال تجارب مدیران واحدهای بزرگ صنعتی باعث شده تا مهارتهای مدیریتی و عملکردهای موفقیت آمیز در زمینه های گوناگون تجاری و بازرگانی مانند بازاریابی، تبلیغات، فروش کالا و یا شیوه های دریافت وام از بانکها و موسسات مالی و اعتباری در واحدهای کوچک و متوسط بهبود یابد.
v
4 - حمایت از صادراتی شدن بنگاههای کوچک و متوسط: مهمترین راهکارهایی که برای صادرات محصولات تولیدشده در بنگاههای کوچک و متوسط درنظر گرفته شده است. عبارتند از:
علاوه بر حفظ بازارهای خارجی کنونی و تشویق بنگاههای کوچک و متوسط برای توسعه بازارهای خارجی شان، باید این بنگاهها را در راه دستیابی به بازارهای جدید و ناشناخته و فرصتهای جدید صادراتی یاری کرد. ازطرف دیگر باید از آن دسته از بنگاههای کوچک و متوسط که برای تولید و ساخت محصولاتی تلاش می کنند که می تواند باعث به وجود آوردن بازارهای خارجی جدیدی شوند، حمایت گردد.
تلاش برای حفظ و تثبیت جایگاه بنگاههای کوچک و متوسط مالزی در بازارهای خارجی سنتی نظیر بازارهایی که بین کشورهای عضو پیمان «او.ای.سی.دی.»(
OECD) وجود دارد. نکته مهم دراین زمینه آن است که باتوجه به افزایش رقابت، بنگاههای کوچک و متوسط مالزی باید دراین بازارها موردحمایت بیشتری قرار گیرند.
تقویت و گسترش ارتباط و همکاریهای بنگاههای کوچک و متوسط با صنایع بزرگ داخلی و شرکتهای بزرگ چندملیتی.
کمک و حمایت از بنگاههای کوچک و متوسط برای دستیابی به قراردادهای صادراتی و بازرگانی مناسب و استفاده از فرصتهایی که در جریان نمایشگاههای بازرگانی پدید می آید.
تقویت و به کارگیری سیستم های جدید تولید، توزیع و صادرات مانند سیستمهای صادراتی غیرمستقیم، دستیابی به بازارهای صادراتی از راه همکاری مشترک با شرکتهای بزرگ چندملیتی و ایجاد گروههای مشترک تولید و صادرات. انجام پژوهشهای علمی - کاربردی و به کارگیری یافته های این پژوهشها برای عملی کردن استراتژی های پیشنهادی به منظور حفظ بازارهای صادراتی کنونی که بنگاههای کوچک و متوسط دراختیار دارند و همچنین تقویت موقعیت این بنگاهها در بازارهای جهانی.

,
b>موسسه توسعه صنایع کوچک و متوسط مالزی
بنگاههای کوچک و متوسط از اهمیت و جایگاه بسیار مهمی در نظام اقتصادی - اجتماعی کشور مالزی برخوردارند. برای پی بردن به اهمیت این بنگاهها کافی است بدانیم که این نوع بنگاهها بیش از 92 درصد از همه موسسه های تولیدی کشور را تشکیل داده اند. ازنظر ایجاد اشتغال نیز این بنگاهها بیش از 34 درصد از همه شاغلان کشور را دربرمی گیرند.
باتوجه به اهمیت این بنگاهها و نیاز به وجود یک نهاد تخصصی مشخص که عهده دار حمایت و توسعه بنگاههای کوچک و متوسط در مالزی گردد، در ماه مه سال 1996، موسسه توسعه صنایع کوچک و متوسط مالزی (
SMIDEC) تاسیس گردید. این موسسه برای گسترش بنگاههای کوچک و متوسط درتلاش است و از بنگــاههای پویا و اثربخش حمایت می کند تا این بنگاهها بتوانند در بازار آزاد به رقابت بپردازند.
موسسه توسعه صنایع کوچک و متوسط کانون و محور همه فعالیتها و برنامه هایی محسوب می شود که در سطح ملی برای گسترش بنگاههای کوچک و متوسط صورت می گیرد. ماموریت اصلی این موسسه، بهبود وضعیت رقابتی و افزایش بهره وری و اثربخشی بنگاههای کوچک و متوسط تعریف شده است. این موسسه بنگاههای کوچک و متوسط را بخشی پویا و جدایی ناپذیر از جامعه صنعتی مالزی به حساب می آورد و برای ادغام این بنگاهها در زنجیره عرضه بین المللی تلاش می کند.
اهداف اصلی موسسه توسعه صنایع کوچک و متوسط مالزی عبارتند از: هماهنگ ساختن همه اقداماتی که برای توسعه بنگاههای کوچک و متوسط در مالزی صورت می گیرد.
گسترش و حمایت از ایجاد بنگاههای کوچک و متوسط پیشرفته مخصوصاً در مناطق کمتر توسعه یافته.
حمایت و پشتیبانی از بنگاههای کوچک و متوسط و تلاش برای ارتقای سطح کارآیی و بهبود جایگاه رقابتی آنها به گونه ای که بتوانند کالاها و خدمات با کیفیت بالا و با ارزش افزوده زیاد با هدف عرضه به بازارهای جهانی تولید کنند.
مهمترین فعالیتها و اقداماتی که موسسه توسعه صنایع کوچک و متوسط در مالزی انجام می دهد عبارتند از:
- هماهنگ ساختن فعالیتهایی که برای توسعه بنگاههای کوچک و متوسط در مالزی صورت می گیرد.
- فراهم کردن حمایتهای فنی و خدمات مشاوره ای مدیریت برای بنگاههای کوچک و متوسط.
- تشویق بنگاههای کوچک و متوسط به ایجاد پیوندهای صنعتی با شرکتهای بزرگ داخلی و حتی شرکتهای چندملیتی.
- هماهنگ کردن و نظارت بر کمکهای مالی که در اختیـــار بنگاههای کوچک و متوسط قرار می گیرد.
- همکاری با ســـــــایر نهادهای داخلی و بین المللی که در زمینه توسعه بنگاههای کوچک و متوسط فعالیت می کنند.
 
 
 

  
نویسنده : ali gooliof ; ساعت ۱٢:٠۳ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٥
تگ ها :