همه چیز درباره تلفن‌های همراه ( قسمت اول )

 
سید فیروز ایازی
شهریور ماه 85 شماره 25

اشاره :
قبلا به گوشی همراه فقط به چشم یک تلفن متحرک ساده نگاه می شد. اما امروزه موبایل‌ها با توجه به داشتن مدرن ترین امکانات به یکی از کاملترین و پر طرفدارترین دستگاه‌های موجود در بازار تبدیل شده اند تا آنجایی که برای خیلی ها یک گوشی همراه حکم یک سیستم کامل از وسایل چند رسانه ای (مانند دوربین عکاسی و فیلمبرداری، mp3 player، Sound Recorder وسایر وسایل مدرن امروزی ) پیدا کرده است.


تقسیم بندی تلفن‌های همراه از نظر شکل ظاهری
تلفن‌های همراه از نظر شکل ظاهری به سه دسته تقسیم می‌شوند:
استاندارد ( STANDARD ) : که نوع معمولی تلفن‌های همراه می‌باشد (شکل1) .
تا شونده ( FLIP-OPEN ) : این نوع تلفن‌ها دارای دو بخش می‌باشند که توسط یک لولا روی یکدیگر تا می‌گردند (شکل2) .
کشویی ( SLIDE ) : این نوع تلفن‌های همراه دارای یک بخش فوقانی بوده که روی بخش زیرین و اصلی بصورت کشویی حرکت می‌کنند (شکل3) .

صفحه نمایش تلفن‌های همراه
صفحه نمایش ( LCD ) رایج تلفن‌های همراه که از دو ماده پلاریزه و کریستال مایع میان آنها تشکیل شده است، دارای انواع مختلفی است، از جمله صفحه نمایش های سیاه و سفید (MONOCHROME LCD )،صفحه نمایش های رنگی ( COLOR LCD )، صفحه نمایش های حساس به لمس (TOUCH SCREEN ) یا صفحه نمایش هایی که می‌توان توسط STYLUS  یا قلم دیجیتالی با آنها کار کرد.

نسل‌های تلفن همراه و تکنولوژی انتقال اطلاعات:
G1 : تلفن‌های همراهی که زیرساخت آنها با سیستم آنالوگ طراحی شده است. به این مدل، نسل اول گفته می‌شود.
G2: تلفن‌های همراهی که با سیستم دیجیتالی کار می کنند، که به آنها نسل دوم گفته می‌شود.
G3: تلفن‌های همراهی که انتقال و دریافت  اطلاعات در آن باسرعت بالا ( Mb/S 2 ) صورت می‌گیرد، که به آنها نسل سوم گفته می‌شود.
G4 :‌تلفن‌های همراهی که در آنها انتقال داده ها با سرعت بسیار بالا ( Mb/S 20 ) انجام می‌شود که برای دریافت فایل‌های تصویری مناسب می‌باشد،  به این نسل تلفن‌های همراه، نسل چهارم گفته می‌شود.
Dual Band: تلفن همراهی که قادر است از فرکانس‌های دیجیتالی 800 MHz و هم 1900 MHz برای ارسال و دریافت تماس استفاده کند.
Tri Band: تلفن همراهی که قادر است هر فرکانس دیجیتالی را دریافت و ارسال کند.
Dual Mode: به تلفن‌های همراهی که قادر باشند هم از سیستم دیجیتال و هم از سیستم آنالوگ استفاده کنند، اطلاق می‌گردد.

دسته بندی تلفن‌های همراه  بر حسب سیستم عامل :
تمام تلفن‌های همراه از نظر نرم‌افزار و سیستم عامل به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:
• موبایل‌های فاقد سیستم عامل
• موبایل‌های دارای سیستم عامل

موبایل‌های فاقد سیستم عامل
 که شامل دو دسته است:
• پلتفرم ( Java ( Java Platform  :  پلتفرم جاوا ، پر کاربــرد ترین پلتفرم برای گوشی‌های بدون سیستم عامل است، بطوری که تعداد گوشی‌های جاوا از مجموع گوشی‌های Symbian تا به امروز بیشتر می‌باشد. اکثر گوشی های سامسونگ، ال جی، زیمنس، سونی اریکسون، نوکیا، موتورولا، آلکاتل وبطور کلی اکثر گوشی هایی که از سیستم عامل استفاده نمی کنند از پلتفرم جاوا بهره می برند.

• پلتفرم Black Berry: استفاده از این پلتفرم محدود به محصولات خود شرکتBlack Berry می‌باشد.

موبایل‌های دارای سیستم عامل
که دارای چهار دسته است:
• سیستم عامل لینوکس : این سیستم عامل جدید است و تازه وارد عرصه رقابت سیستم عامل‌های موبایل شده و در حال حاضر شرکت موتورولا بیشترین محصول را برای این سیستم عامل طراحی کرده است.

شکل 1 : گوشی موتورلا به همراه سیستم عامل لینوکس


• سیستم عامل Palm : سیستم عامل پالم، نرم افزار های خاص خودش را دارا می‌باشد که در بیشتر مواقع نرم افزارهایی که توسط ویندوز موبایل پشتیبانی می‌شوند، دارای نسخه پالم هم هستند.

شکل 2 : نمونه ای گوشی Palm


• سیستم عامل ویندوز : این موبایل‌ها دارای نسخه‌های ( Windows Mobile 5.0 ,Windows CEWindows , mobile2003, Windows mobile 2003 se )که خود شامل دو دسته می‌شود:
ویندوز موبایلPocket Pc  
ویندوز موبایل    Smart Phone

شکل 3 : نمونه ای از گوشی Pocket PC


بزرگترین شرکت تولید کننده گوشی‌های سازگار با ویندوز موبایل در دو زیر مجموعه Pocket PC و Smart Phone، شرکت تایوانی HTC است که از محصولات تولیدی آن می‌توان به i-mate، Qtek و O2 اشاره کرد. البته نرم افزارهایی که برای ویندوز موبایل Pocket PC ساخته شده است از تمام نرم افزارهای ساخته شده برای همه سیستم عامل‌های دیگر بیشتر است.

• سیستم عامل ( Symbian ( 8/1 , 8 , 7 , 6/1 , 6  : که شامل چهار دسته اصلی است:
Symbian سری 60 : که شامل اکثر گوشی‌های  نوکیا مانند6600 ، 6630 ، 3230 ، 7610 ، 6670 ، گوشی‌های N-Gage، گوشی‌های سری N و گوشی زیمنس SX1  گوشی پاناسونیکX700 و چند نوع دیگر می‌شود.
 
Symbian سری 80 : این سیستم عامل ، برای گوشی‌های نوکیا با پیشوند 90 می‌باشد (9500 ـ 9300 ـ 9290   و ...) که از نظر نرم افزاری بطور کامل ساپورت نشده است.

Symbian سری 90 : این سیستم عامل برای دو گوشی از نوکیا با نام های 7710 و 7700 طراحی شده است.که دارای امکانات مفیدی است اما مانند سری 80 دارای مشکلات نرم افزاری است.

شکل 4 : نمونه ای از گوشی نوکیا با سیستم عامل Symbian


Symbian   UIQ : این سیستم عامل برای گوشی‌هایی منتشر شده است که برای کار ،‌از قلم، استفاده می کنند و از لحاظ نرم افزار بطور کامل ساپورت شده‌اند. گوشی‌هایی که در این زیر مجموعه قرار دارند شامل اسمارت فون‌های سونی اریکسون ( P800 ـ P900 ـ P910i ) بعضی از گوشی‌های موتورولا ( A920 ـ A925 ـ A1000 ـ A1010 ) و موبایل P30 BenQ و غیره می‌شود.

Symbian چیست؟
از آنجایی که اکثر کاربران تلفن‌های همراه در ایران از این نوع استفاده می‌کنند لازم دانستیم توضیحات جامع‌تری راجع به این سیستم عامل و نحوه کار آن ارائه کنیم.
Symbian مانند سایر سیستم عامل‌های مدرن امروزی که برای کامپیوتر های شخصی وجود دارند به صورت 32 بیتی طراحی شده است. بنابراین دارای امکانات خوبی مثل عملکرد چند تکلیفی، انجام همزمان چند دستور و همچنین مدیریت حافظه می‌باشد. مبنای کار این سیستم عامل بر اساس event  ها بنا نهاده شده است (مانند ویندوز معمولی) و پردازنده مرکزی ( CPU ) طوری مورد استفاده قرار می‌گیرد که کمترین میزان بار، بر روی موبایل قرار گیرد.
از آنجایی که طراحی اولیه این سیستم عامل برای فضای کمتر از 5 مگابایت بوده لذا این سیستم عامل بر روی گوشی های امروزی با سرعت زیاد و با کمترین مشکل کار می‌کند. در این سیستم عامل معمولا درایو C بخشی از حافظه  RAMو درایو Z مربوط به حافظه  ROMگوشی می‌باشد. زبان اصلی برنامه نویسی برای Symbian زبان C++ است اما زبان‌های مختلفی برای برنامه نویسی در این سیستم عامل وجود دارد که از جمله مهمترین زبان‌ها می توان به OPL ، Python ،Visual Basic ، Perl  و  Personal Javaاشاره کرد.
در ارتباط با بازی باید اشاره کرد که این سیستم عامل یکی از غنی‌ترین سیستم عامل‌ها برای بازی کردن است بطوریکه شرکت های مطرح بازی سازی هم اکنون به صورت حرفه‌ای روی این سیستم عامل و موبایل‌های دارای این سیستم عامل سرمایه گذاری می‌کنند. با این حال، بازی کردن با موبایل اصلا توصیه نمی‌شود!

چند خصوصیت Symbian  نسخه  7 بالا  
داشتن ابزارهایی مانند  Contacts،  Schedule،  Messaging،  Browsing،  Office Utility and system control
2 ـ موتور مرورگر وب برای پشتیبانی کامل مرورگرهای وب و WAP .
3- پشتیبانی از انواع سیستم های ارسال پیام کوتاه  MMS وSMS  وEMS  و همچنین انواع پروتکل های ارسال و دریافت ایمیل مانند   POP3، IMAP4 ، SMTP و MHTML.
4 ـ تصاویر، شامل API برای اعمال گرافیکی.
5 ـ امکان برقراری ارتباط توسط: TCP/IP، WAP، Infra Red ،  Bluetooth،USB  ، Wireless systems
6 ـ پشتیبانی از  Unicode ، فونت‌ها و فرمت‌های متون تایلندی و عربی و غیره.
7 ـ انتقال فایل توسط SyncML و تبدیل فایل ها .
8 ـ.امکان برنامه نویسی تحت سیستم عامل با C++ و Java

 روش نصب برنامه بر روی گوشی های Symbian
برای نصب برنامه درگوشی‌های Symbian ، فایل اصلی نرم افزار که معمولا با پسوند sis می‌باشد را به گوشی انتقال دهید (این کار را می‌توانید از طریق کابل، بلوتوث ، اینفرارد، Card Reader و ... انجام دهید) البته باید بدانید که فایل مورد نظرتان را در کدام پوشه و مسیر کپی می‌کنید.

1 : به داخل File mngr (‌مدیریت فایل )‌که معمولا در مسیر Menu > Tools قرار دارد بروید , و از آنجا به مسیری که فایل های برنامه رو در آنجا قرار داده اید بروید.

2 : سپس بر روی فایل مورد نظر کلیک کنید تا فایل باز و آماده نصب شود. اکنون از شما سوالی پرسیده می‌شود با این معنی که مسئولیت نصب این برنامه به عهده خود شما است که با زدن Yes موافقت خود را اعلام می کنید.

3 : در قسمت بعد، از شما تائید نصب با ذکر نام اصلی برنامه خواسته می‌شود، که در اینجا نیز تائید خود را با زدن دکمه Yes نشان می‌دهید.

4 : در این قسمت با 3 گزینه می‌شوید :
Install ، View Certificate، View Details که شما باید گزینه Install را انتخاب کنید.

5 : در این قسمت دو گزینه «حافظه گوشی » و« حافظه کارت » نمایان می‌شود، که هر کدام از این 2 گزینه را انتخاب کنید، برنامه داخل آن محل نصب می‌شود.

اکنون کار نصب به پایان رسیده و می توانید از نرم افزار استفاده کنید.
البته اگر نرم افزار رایگان نباشد در پایان نصب از شما شماره سریال برای رجیستر کردن برنامه خواسته می‌شود، که باید آن را وارد کنید. این سریال نامبر به دو صورت وجود دارد:
1. به صورت یک فایل txt (‌متنی )‌ است که از طریق خود گوشی می توانید وارد کنید.
2. به صورت یک فایل exe می‌باشد که باید از طریق کامپیوتر آن را اجرا کنید که پس از اجرا معمولا از شما سریال IMEI گوشیتان را برای ایجاد پسورد می خواهد که با وارد کردن آن ،‌ پسورد مربوطه به شما داده می‌شود.
در بعضی موارد نرم افزار هایی وجود دارند که باید کرک آنها در مسیر خواسته شده کپی شود که معمولا با پسوند app هستند.

کد  IMEI چیست؟ 
کد IMEI بر گرفته از حروف اول عبارت   International Mobile Equipment Identityکه کدی 15 رقمی است که توسط موبایل برای شناسایی در شبکه GSM به کار می‌رود. در بسیاری از کشورها پیشنهاد می‌شود که حتما این کد را نزد خود نگاه دارید تا بتوانید در صورت دزدیده شدن گوشی به راحتی از طریق مخابرات گوشی‌ را پیدا کنید.
IMEI در اکثر گوشی ها با شماره گیری *#06#  در موبایل نمایش داده می‌شود و همچنین معمولا زیر باتری موجود بر روی بدنه موبایل هم چاپ شده است. اما این کدها نشان دهنده چیست؟
شش رقم اول این کد، کشور  مصوب را نمایش می‌دهد دو رقم بعدی نمایش دهنده کارخانه سازنده گوشی می‌باشد. مثلاً  56 برای شرکتNokia  است. شش رقم بعدی، شماره سریال خود موبایل است.
یک رقم آخر نیز تقریبا بلا استفاده است ودر گوشی های مختلف متفاوت است.

اتصال تلفن همراه به دیگر دستگاه ها
از طریق های مختلفی می توان بین تلفن همراه و دیگر وسایل مخصوصا کامپیوتر ارتباط برقرار کرد که از جمله می توان به بلوتوس، اینفرارد، کابل دیتا، Card Reader و USB اشاره کرد.

Bluetooth:
بلوتوس نام یک سیستم ارتباطی بدون سیم می‌باشد.که ارتباط آن به کمک یک ارتباط مبتنی بر امواج رادیویی صورت می گیرد که از طریق آن می توان وسایل مختلف را بدون سیم به یکدیگر متصل نمود. این تکنولوژی اولین بار به وسیله شرکت Ericsson ارائه شد و سپس توسط شرکت‌های دیگر مورد استفاده قرار گرفت.
بلوتوس انتقال داده ها را با سرعت  720Kbp/sدر محدوده 10 متری انجام می دهد، که این فاصله تا 100 متر نیز قابل افزایش است.
Bluetooth از امواج رادیویی چند طرفه استفاده می کند که از میان دیوار و موانع عبور می کند. Bluetooth در باند 2.4Ghz داده ها را منتقل کرده و در هر ثانیه 1600 بار سیگنال‌هاییش را تغییر می دهد تا اگر تداخلی از طریق وسایل دیگر موجود در محیط بوجود آید، مخابره متوقف نشده و فقط سرعت آن کاهش می یابد.
Bluetooth نام پادشاه دانمارک و جنگجوی اسکاندیناوی در قرن دهم است، وی دانمارک را به نروژ متصل کرد. این نام از او اقتباس شده است.برای اطلاعات بیشتر در خصوص بلوتوث به مقاله‌ای به همین نام در شماره 13 مراجعه نمایید.

Infrared:
اینفرارد همان پورت مادون قرمز است که درگوشی های همراه کاربردهای متفاوتی دارد که از طریق آن می توان به ارسال و دریافت اطلاعات از موبایلی به موبایلی دیگر و یا دستگاهای دیگری که از اینفرارد پشتیبانی می کنند، پرداخت.
البته اینفرارد مانند بلوتوس از امواج رادیویی چند طرفه استفاده بهره نمی‌برد بلکه از اشعه مادون قرمز استفاده می‌کند و بر خلاف بلوتوس نمی‌تواند از دیوار و موانع عبور کند و استفاده از آن، محدود تر از بلوتوس است.

Data Cable:
 کابلی است که با آن قادر به متصل ساختن تلفن همراه به کامپیوتر خواهید بود.

Card Reader:
Card Reader یا Memory Reader ،‌واسط میان کارت حافظه و کامپیوتر می‌باشد.

USB:
گذرگاه سریال جهانی است که می تواند رابط میان کامپیوتر،‌ موبایل  و دیگر لوازم الکترونیکی باشد.

چگونگی ورود به دنیای اینترنت از طریق گوشی همراه 
همان طور که می‌دانید پروتکلی که در حال حاضر در اینترنت برای مشاهده صفحات وب استفاده می‌شود HTTP  است، که این یک مشکل بزرگ برای اتصال موبایل‌ها به اینترنت است، زیرا پردازش بسته‌هایی که با پروتکل HTTP هستند چه برای ارسال و چه برای دریافت برای گوشی های همراه غیر ممکن است و ارسال داده ها نیاز به فضا و پردازش قویتری از آنچه که در یک تلفن همراه وجود دارد، می‌باشد، لذا ضروری است جهت ورود تلفن همراه به دنیای اینترنت و استفاده از قابلیت‌های یک تلفن همراه، پروتکل ویژه‌ای طراحی گردد. این پروتکل WAP نام دارد.  WAP ایده‌ای بود ائتلافی که توسط شرکت‌های نوکیا، اریکسون، موتورلا و Uniwired Planet برای اولین بار مطرح شد. WAP که برگرفته ازجمله Wireless Application Programming است، بطور کلی به معنی سیستمی است که در آن ، پروتکل ارتباطی و محیط برنامه‌نویسی جهت پیاده‌سازی سیستم‌های اطلاعاتی مبتنی بر وب روی گوشی‌های تلفن همراه ارائه ‌شده، البته از آنجایی که ساختار یک موبایل با یک کامپیوتر بسیار متفاوت است لذا مشکلات زیادی برای اتصال به اینترنت وجود دارد. از آنجا که WAP پروتکلی برای گوشی های همراه است، پس به تنهایی نمی تواند با HTTP ارتباط برقرار کند و خود نیازمند یک مترجم دیگر است.
مترجمی که پروتکل تلفن‌های همراه ( WAP ) را به پروتکل  HTTPو برعکس ترجمه می کند  WAP Gateway نامیده می‌شود.
 WAP Gateway در واقع یک نرم‌افزار است که بین این دو شبکه قرار می‌گیرد و وقتی که درخواست صفحه خاصی از تلفن همراه ارسال می‌شود، WAP Gateway این درخواست را گرفته و به درخواستی با فرمت HTTP تبدیل کرده و به اینترنت می‌فرستد و در ادامه پس از دریافت پاسخ ازWeb Server مربوطه، پاسخ را به فرمت پروتکل WAP تبدیل کرده و به تلفن همراه برمی‌گرداند. WAP Gateway می‌تواند در شبکه مخابراتی، در شبکه ISP و یا در شبکه خودتان قرار گیرد. به شکل5  دقت کنید.

شکل 5


پروتکلWAP  دارای شش لایه می‌باشد.که توضیح هر کدام از آنها از حوصله این مقاله خارج می‌باشد لذا در اینجا فقط به ذکر نام آنها بسنده می کنم.
لایه Bearer layer  یا GSM,CDMA,GPRS
لایه Wireless Datagram Protocol یا WDP
لایهWireless Transport layer Security  یا WTLS
لایهWireless Session Protocol یا WSP
لایهWireless Application Environment  یا WAE


 
انواع باطری‌های قابل شارژ تلفن همراه:
 نیکل ـ کادمیوم (  Ni-Cd) : مدل قدیمی باطری‌های قابل شارژ می‌باشند. در صورتی که پیش از خالی شدن کامل اقدام به شارژ مجدد آنها کنیم آسیب می بینند.
نیکل ـ فلز هیدروژن دار ( Ni-MH ) : که ظرفیت آن از نوع  Ni-Cd بالا تراست.
یون ـ لیتیوم ( Li-On ): این نوع باطری از Ni-Cd و Ni-MH کم حجم تر، سبک تر و گرانقیمت تر می‌باشد. عمر آن نیز طولانی‌تر بوده و از لحاظ زیست محیطی نیز آلایندگی کمتری دارد. در شکل 6 نمونه هایی از هر سه نوع مشاهده می کنید.

شکل6


چند نکته در مورد باطری ها :
هرگز از دستگاه شارژر معیوب برای شارژ باطری استفاده نکنید.
یکی از مهمترین نکته در افزایش طول عمر باتری این است که تا وقتی خود گوشی پیغام شارژ نداده آن را شارژ نکنید و در حین شارژ آن را قطع نکنید و صبر کنید کاملا شارژ شود.
هر چه از باطری کمتر استفاده کنید طول عمر بیشتری خواهد داشت مواردی وجود دارد که مصرف باطری را افزایش می دهند مانند فعال بودن بلوتوس، استفاده از اینفرارد ، روشن بودن دوربین موبایل ، فعال بودن ویبره ، استفاده از  امکانات مالتی مدیا و در نهایت هنگامی که در منطقه ای هستید که گوشی آنتن نمی‌دهد گوشی برای یافتن اپراتور توان زیادی مصرف می کند.
 
سخن آخر
دنیای گوشی های همراه بسیار وسیع و همواره در حال پیشرفت است، لذا مطالب که گفته شد تنها گوشه ای از دنیای مدرن تلفن های همراه بود که امیدوارم مورد توجه خوانندگان عزیز مجله رایانه خبر واقع شده باشد.



  
نویسنده : ali gooliof ; ساعت ۱٢:۱٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٢٤
تگ ها :